Harris: de democratie stond op het spel bij de verkiezingen

Wie is Kamala Harris, de eerste vrouwelijke vicepresident van de Verenigde Staten?

Harris: de democratie stond op het spel bij de verkiezingen FOTO ANP

Kamala Harris (56) wordt de nieuwe vicepresident van de Verenigde Staten. De rijzende ster van de Democraten is de eerste vrouw op die positie, de eerste gekleurde persoon en de eerste van Aziatische komaf. Harris breekt haar hele carrière door glazen plafonds. Ze hoopt in 2024 ook die van het Witte Huis te breken.

Haar overwinningsspeech als aankomend vicepresident, zaterdagnacht in Wilmington (Delaware), is een eerbetoon aan alle Amerikaanse vrouwen. Gekleed in het wit, de kleur van zuiverheid die de vrouwenrechtenbeweging symboliseert, roemt ze vrouwelijke activisten die het pad voor haar geëffend hebben.

,,Vrouwen die gevochten hebben voor gelijkheid, vrijheid en gerechtigheid voor iedereen. Inclusief de zwarte vrouwen die te vaak over het hoofd worden gezien, maar die zo vaak bewijzen dat ze de ruggengraat van onze democratie vormen. Ik sta op hun schouders.’’

Joe Biden, de nieuwe president van de Verenigde Staten, presenteerde haar in augustus als zijn ‘running mate’ tijdens de verkiezingen.

Toekomst

De keus voor Harris – dochter van Jamaicaanse en Indiase immigranten - is een keus voor de toekomst. Bij de volgende presidentsverkiezingen zal Biden, dan 81 jaar, niet voor een tweede termijn gaan. Dan moet Harris klaargestoomd zijn.

Harris wordt gezien als een rijzende ster binnen de Democratische Partij. Ze is een van de prominentste zwarte Amerikaanse politici. Biden beschrijft haar als een ‘onbevreesde strijder voor de gewone mens’. Een vrouw zo ‘slim als een duivel’ met een ‘ruggengraat als een laadstok’.

Coalitie smeden

Joel Payne, de strateeg uit het campagneteam van Hillary Clinton in 2016, noemt Harris de meest logische ‘running mate’. Ze kan een brede Democratische coalitie smeden, die generaties en etnische afkomst overstijgt.

,,Deze verkiezingen gaan over zoveel meer dan Joe Biden of mij’’, zegt ze in een eerste reactie op de overwinning. ,,Ze gaan over de ziel van Amerika en onze bereidheid om daarvoor te vechten. We hebben veel werk te doen. Laten we daarmee beginnen.’’

In haar carrière rijgt Harris de primeurs aaneen. Ze wordt als eerste zwarte vrouw achtereenvolgens officier van justitie in San Francisco, hoofdaanklager in Californië en senator van diezelfde staat.

Als procureur-generaal werkt ze nauw samen met Joe Bidens zoon Beau, die in 2015 overleed. De toenmalige procureur-generaal van de staat Delaware was volgens Harris ‘een ongelofelijke vriend’ en ‘een man van principes en moed’.

‘Buitengewoon smerig’

Als senator staat ze bekend om haar felle optredens. Na een hoorzitting over de benoeming van opperrechter Brett Kavanaugh noemt Donald Trump haar spervuur aan vragen ‘buitengewoon smerig’.

Zelfs Biden wordt slachtoffer van haar felheid. Tijdens een debat tussen de Democratische presidentskandidaten valt ze hem aan, omdat hij in de jaren zeventig te weinig gedaan zou hebben aan de segregatie.

Harris heeft de reputatie glazen plafonds te kunnen breken. Ze is de eerste vrouw die straks de op een na hoogste positie bekleedt in het politieke machtscentrum, dat van oudsher gedomineerd wordt door – vaak witte - mannen.

Haar overwinning geeft Amerikaanse vrouwen hoop. Hoop die vier jaar geleden aan diggelen geslagen werd toen Donald Trump de gedoodverfde Democratische presidentskandidaat Hillary Clinton versloeg,

Harris belooft zich hard te maken voor diversiteit. De vraag is of haar benoeming pure symboolpolitiek is, of dat ze daadwerkelijk een verandering teweegbrengt in de positie van gekleurde Amerikanen en vrouwen.

Volgens deskundigen zijn zwarte vrouwen onmisbaar voor de Democratische Partij. Ze zijn trouwe stemmers, doen veel vrijwilligerswerk voor de partij, maar onder kandidaten en in de politieke besluitvorming zijn ze een minderheid.

Met haar achtergrond kan ze de zwarte en Aziatisch-Amerikaanse gemeenschap voor zich winnen. Die laatste is de snelst groeiende etnische groep in de VS. Dat heeft ze in haar campagne ook gebruikt.

Alpha Kappa Alpha

Ze wordt de eerste vicepresident die afgestudeerd is aan een van oudsher zwarte universiteit, de Howard University in Washington. Daar is ze lid geweest van ‘Alpha Kappa Alpha’, de oudste zwarte studentenvereniging van het land.

Veel oud-leden hebben haar de afgelopen maanden moreel en financieel gesteund. Ze doneerden het symbolische bedrag van 19,08 dollar, het jaar dat de vereniging werd opgericht.

En het afgelopen half jaar, na de dood van de zwarte George Floyd, steunde ze openlijk de Black Lives Matter-beweging. In de roep om raciale gelijkheid en politiehervormingen vergezelt ze demonstranten in de straten van Washington. Ze voert geregeld campagne bij zwarte hogescholen en universiteiten (HBCU’s) om studenten te motiveren systemisch racisme te bestrijden.

Critici binnen de partij vinden dat ze als officier van justitie juist te weinig heeft gedaan om politiegeweld en onterechte veroordelingen te onderzoeken, iets wat Harris bestrijdt. Ze vinden ook dat Harris niet progressief genoeg is in haar visie op de gezondheidszorg.

Dat laatste breekt haar op als ze een gooi wil doen naar het presidentschap. Ze gaat de strijd aan met onder andere Biden om de kandidaat voor de Democraten te worden, maar staakt in december de strijd. Sinds maart steunt ze Biden.

Racisme en seksisme

In de verkiezingscampagne hebben de Republikeinen haar naam, die ‘lotusbloem’ betekent in Sanskriet, belachelijk gemaakt. Trump verwijt haar een socialistische agenda te hebben. Online wordt ze doelwit van laster die doorspekt is van racisme en seksisme, en twijfels aan haar kwalificaties om als vicepresident te dienen.

Harris weet hoe de wereld in elkaar zit. Haar moeder Shyamala Gopalan heeft haar opgevoed met het idee dat de wereld haar als een zwarte vrouw zal zien, dat ze daarom sterk moet zijn, haar burgerplicht moet vervullen en niet bang moet zijn om de barricades op te gaan.

,,Mijn moeder is de grootste inspiratiebron in mijn leven’’, schrijft Harris op Instagram. ,,Ze leerde mijn zus Maya en mij het belang van hard werken en zij leerde ons te geloven in onze kracht om wat verkeerd is recht te zetten. Ze was het type ouder dat als je klagend thuiskwam, zei: ‘Nou, wat ga je eraan doen?’ Daarom besloot ik president van de VS te worden.’’

Begin jaren ‘60 ontmoette Gopalan de Jamaicaanse student Donald Harris. Ze waren beiden actief in de zwarte burgerrechtenbeweging, trouwden in 1963 en kregen twee dochters.

Ze was het type ouder dat als je klagend thuiskwam, zei: ‘Nou, wat ga je eraan doen?’

,,Ze ontmoetten elkaar als studenten in de straten van Oakland, schreeuwend om gerechtigheid in een strijd die tot op de dag van vandaag voortduurt’’, zei Harris vorig jaar. ,,En ik was daar onderdeel van. Mijn ouders namen me – stevig vastgemaakt in mijn kinderwagen - mee naar demonstraties.’’

Alleenstaande moeder

Het huwelijk van haar ouders hield amper tien jaar stand. Als alleenstaande moeder bleef Gopalan actief strijden voor gelijke rechten en werd ze een internationaal gerenommeerde borstkanker-onderzoeker. ,,Mijn moeder was geboren met een gevoel van rechtvaardigheid dat gedrukt stond in haar ziel’’, schrijft Harris in haar vorig jaar verschenen autobiografie.

In 2009 overleed haar moeder op 70-jarige leeftijd aan borstkanker. ,,Hoewel ik haar elke dag mis, draag ik haar overal met me mee’’, zegt ze in 2018 in The New York Times. ,,Ik denk aan de strijd die ze vocht, de waarden die ze me geleerd heeft en haar toewijding om gezondheidszorg voor iedereen te verbeteren.’’

Toen Gopalan in 1958 als 19-jarige vrouw alleen vanuit India naar de VS reisde om te studeren, had ze nooit kunnen vermoeden dat haar dochter ruim zestig jaar later als aankomend vicepresident op het podium in Wilmington zou staan.

,,Ze geloofde heilig in een Amerika waar een moment als dit mogelijk zou zijn’’, zegt Harris in haar overwinningsspeech. ,,Ik denk aan haar en aan de generaties vrouwen voor haar. Ik mag dan wel de eerste vrouw zijn, maar ik zal niet de laatste zijn. Elk klein meisje dat vanavond kijkt, ziet dat dit een land van mogelijkheden is.’’

Bekijk hieronder de volledige speech die Harris zaterdagnacht gaf.

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct