FOTO

Waarom duurt dat tellen van de stemmen in Amerika zo lang?

FOTO ANP

De verkiezingen in de VS zijn voorbij, maar de uitslag is nog steeds niet bekend. In een paar belangrijke staten ging het stemmen tellen lang door, soms zelfs tot vandaag aan toe. Hoe kan dat? Plus nog enkele andere vragen en antwoorden.

Het gaat met name om Pennsylvania, Wisconsin en Michigan. Die maken deel uit van de zogenaamde ‘blauwe muur’. In deze staten in het westen en noordoosten van de VS (met onder meer ook Californië, New York, Massachusetts en Illinois) stemmen de mensen al decennia lang Democratisch. Ze leveren met elkaar liefst 242 van de benodigde 270 kiesmannen op, die in het Amerikaanse systeem uiteindelijk de president kiezen. Van levensbelang dus voor de Democraat Joe Biden, maar net zozeer voor de Republikein Donald Trump. Als die iets van die blauwe muur kan afbikken (zoals Pennsylvania in 2016), stijgen zijn kansen aanzienlijk.

Waarom duurt het stemmen tellen zo lang?

Dat komt doordat er zo veel stemmen per post zijn uitgebracht dat de stemmentellers er simpelweg niet in slagen om hun werk op tijd af te krijgen. Slechts 9 van de 50 Amerikaanse staten hadden om middernacht alles geteld. Dat heeft alles te maken met de strenge (en per staat verschillende) regels voor deze manier van stemmen.

In Pennsylvania is bijvoorbeeld door 1 tot 1,5 miljoen mensen per post gestemd. De biljetten mogen echter pas geopend, gecontroleerd en geteld worden als de stembureaus gesloten zijn. Michigan, waar 1,7 miljoen poststemmen zijn uitgebracht, doet het weer anders. Openen en controleren is toegestaan op de dag vóór de verkiezingen, maar tellen nog niet. Om een idee te krijgen van de grootte van deze klus: Michigan heeft deze dagen 30.000 extra mensen aan het werk gezet.

Per post

Dan zijn er ook nog 22 staten die toestaan dat per post uitgebrachte stemmen nog ná de verkiezingsdag binnenkomen (als ze tenminste op tijd op de bus zijn gedaan). Dat zal niet om grote aantallen gaan, maar ze moeten wel worden geteld en houden dus de definitieve uitslag op. Bovendien telt in deze strijd, waarin alles zó dicht bij elkaar ligt, letterlijk elke stem. In het veel aangehaalde drama van 2000, toen George Bush jr. en Al Gore elkaar voor de rechter bevochten over de uitslag in Florida, ging het om een verschil van minder dan 600 stemmen.

Bijkomende complicatie zijn de voorlopige stemmen. Als niet meteen duidelijk is of iemand wel mag stemmen (er is bijvoorbeeld iets mis het identiteitsbewijs), dan kan deze persoon wel een kandidaat aanvinken, maar die stem wordt nog niet meegeteld. Dat gebeurt pas als daadwerkelijk is vastgesteld dat het hier een geldige stem betreft. Daar kan ook nog een tijdje overheen gaan. Een stem geldt eveneens als ‘voorlopig’ als iemand zich eerst heeft laten registreren als poststemmer, maar toch persoonlijk naar het stembureau komt. Deze regel geldt in 23 staten.

Hoe belangrijk zijn die poststemmen?

Die zijn van levensbelang, met name voor Joe Biden. Het zijn namelijk vooral Democraten die per post stemmen (en dat zijn er dit jaar alleen nog maar meer door het coronavirus). Republikeinen verkiezen over het algemeen de gang naar de stembus, zeker sinds Trump het stemmen per post (ten onrechte) als fraudegevoelig heeft bestempeld.

In Pennsylvania bijvoorbeeld staat Trump nu bijna 800.000 stemmen voor, maar alles wijst er op dat de meer dan 1 miljoen poststemmen die nog geteld moeten worden voornamelijk naar Biden zijn gegaan. Als dat klopt, zou dat betekenen dat Biden die achterstand inloopt en die belangrijke staat (plus 20 kiesmannen) toch nog wint. Het is niet voor niks dat Donald Trump heeft geëist dat het tellen gestaakt wordt. Ook al beloofde hij vorige week nog dat hij dit niet zou doen. Wat hem betreft geldt alleen de uitslag van de verkiezingsdag zelf.

President Trump zegt nu dat hij naar het Hooggerechtshof stapt. Heeft hij een zaak?

Trump verklaarde al op de verkiezingsdag dat hij had gewonnen in Pennsylvania, North Carolina en Michigan. Terwijl daar nog lang niet alles geteld was. Hij zei ook dat de verkiezingen zijn gestolen ‘door een treurige groep mensen’. Daar kwamen onmiddellijk heftige reacties op, zelfs van het hem doorgaans gunstig gezinde Fox News. ,,Dit is een zeer brandbare situatie’’, zei presentator Chris Wallace. ,,En de president gooit er net een lucifer op.’’ De omroep CBS zond wel de toespraak van Trump uit, maar liet die vergezeld gaan van de tekst: ‘CBS heeft nog geen winnaar uitgeroepen!’ Presentatrice Norah O’Donnel zei dat de president ‘de feiten castreert’.

Het lijkt er op dat Trump op dit punt voorbarig is. Deskundigen menen dat een stem die op tijd is uitgebracht gewoon geldig is en dat die dus ook geteld moet worden. Bovendien is er bij een beschuldiging van fraude uitvoerig bewijs nodig, en daar is de president nog niet mee gekomen. Hij lijkt alleen te willen uitstralen dat hij de conservatieve meerderheid in het Hooggerechtshof aan zijn zijde heeft, zeker nu hij die versterkt heeft met de zeer recente benoeming van rechter Amy Coney Barrett.

Rechtszaken

Dat wil niet echter zeggen dat er geen rechtszaken gevoerd kunnen worden. Sterker: er zijn er al tientallen gaande op een lager niveau, met name aangespannen door Republikeinen. Die gaan niet alleen, zoals in Pennsylvania, om de vraag of er nog stemmen geteld mogen worden ná de verkiezingen. Hun punt is dat elke maatregel om het stemmen eenvoudiger te maken ongrondwettig is en kan leiden tot fraude. Ook menen ze dat veel van deze maatregelen op staatsniveau zijn genomen door bijvoorbeeld gouverneurs en niet door het wetgevend orgaan van die staat. Ook dat zou mogelijk ongrondwettig zijn.

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct