Trump: fraude bij verkiezingen, maar er moet 'vrede' zijn

Trump is nog twee weken president, vleugellam maar niet machteloos

Trump: fraude bij verkiezingen, maar er moet 'vrede' zijn ANP

Donald Trump gedraagt zich niet bepaald als een ’vleugellamme eend’, de traditionele term voor een Amerikaanse president in de periode tussen de verkiezingen en zijn vertrek uit het Witte Huis.

Het is gebruikelijk dat het staatshoofd zich in deze lame duck periode op de vlakte houdt, maar als Trump iets heeft bewezen in de afgelopen vier jaar, is het dat hij geen gebruikelijke president is. En tradities of niet, hij beschikt ook de komende twee weken nog over alle machtsmiddelen die hem toekomen als gebruiker van de Oval Office.

Zo kan Trump een militaire actie tegen Iran beginnen, als hem dat goeddunkt. Wanneer een Amerikaanse president een ander land de oorlog wil verklaren, heeft hij daarvoor de toestemming van het Congres nodig. Alleen gaat het hierbij om een formele oorlogsverklaring. Trump is de Commander-in-Chief en kan in die hoedanigheid de Amerikaanse strijdkrachten op Iran loslaten, en daar kan noch het Huis van Afgevaardigden noch de Senaat een stokje voor steken.

De spanningen tussen Teheran en Washington liepen de afgelopen weken weer flink op. Iran heeft zijn kernprogramma opnieuw opgestart, de Iraanse kerngeleerde Mohsen Fakhrizadeh werd – volgens Iran met Amerikaanse hulp – door Israël geliquideerd en Iraanse machthebbers bedienden zich van stevige oorlogsretoriek rond de eerste sterfdag van Qassem Soleimani afgelopen zondag, de Iraanse generaal die begin vorig jaar met behulp van een raket uit een Amerikaanse Reaper drone werd opgeblazen.

Spierballen

Trump stuurde recent twee keer B-52’s naar de Perzische Golf, om de Amerikaanse spierballen aan Iran te tonen. Dat was slechts machtsvertoon, maar als de president deze bommenwerpers daadwerkelijk in actie wil laten komen, staat hem dat vrij. Iran houdt er in ieder geval rekening mee, want eerder deze week meldden bronnen in het Pentagon dat de Iraanse maritieme en luchtverdediging in opperste staat van paraatheid waren.

Overigens werd de mogelijkheid dat Iran de eerste klap zou uitdelen en dat het ging om voorbereidingen op een eventuele Amerikaanse vergelding daarvan, niet uitgesloten. Een tango dans je met z’n tweeën, om een Amerikaanse uitdrukking te parafraseren, en het is mogelijk dat Trump niet zelf hoeft te besluiten om Iran aan te vallen, maar dat Teheran hem daar een ’excuus’ voor geeft. Wie er ook als eerste aanvalt, een nieuwe oorlog in het Midden-Oosten zou Trumps erfenis als vredesstichter in deze regio flink ondermijnen.

Erfenis

Met een andere erfenis is Trump al bijna de hele lame duck periode bezig. Het staat een Amerikaanse president ook in deze periode vrij om politieke benoemingen te doen en dat heeft hij de afgelopen weken volop gedaan. Loyalisten uit zijn kliek hebben baantjes op verschillende ministeries gekregen en dat zorgt ervoor dat het Trumpisme ook na zijn vertrek in Washington aanwezig blijft.

Zo werden voormalige campagnemedewerkers Corey Lewandowski en David Bossie op een afdeling van het ministerie van Defensie benoemd, die de contacten tussen het Pentagon en het bedrijfsleven onderhoudt. Andere loyalisten zoals generaal b.d. Anthony Tata en Ezra Cohen-Watnick gingen recent bij Defensie aan de slag.

Gratie

Ook staat het de president nog altijd vrij om gratie te verlenen aan veroordeelde criminelen, of hun straffen te schrappen. Zo kortte Trump eerst de straf in die zijn politieke mentor Roger Stone had gekregen voor liegen tegen het Congres, en schrapte hij vorige maand ook nog eens diens strafblad. Ook voormalig campagnemedewerker Paul Manfort, die zich onder meer schuldig had gemaakt aan witwassen en het verzwijgen van zijn werkzaamheden voor het Kremlin, kreeg gratie, net zoals de eerste Nationale Veiligheidsadviseur van de president, Mike Flynn.

Trump zou zelfs zichzelf gratie kunnen verlenen, ook voor misdaden waarvoor hij eventueel nog veroordeeld zou kunnen worden. Het staat hem vrij om dat te doen en hij heeft al meermaals expliciet aangegeven dat hij het overweegt, maar de vraag is wel in hoeverre ’zelfgratie’ juridisch mogelijk is. Er is geen precedent voor, want er is tot nu toe nog geen enkele Amerikaanse president geweest die dat heeft geprobeerd. De optie staat in ieder geval niet als zodanig vermeld in de Amerikaanse Grondwet. Als Trump het als verdediging opvoert in de rechtszaken die hem na zijn presidentschap te wachten staan, zal een rechter zich over de eventuele legitimiteit ervan moeten uitspreken.

Impeachment

Een andere erfenis van het tijdperk Trump zou er eentje kunnen zijn die hij niet zelf bewerkstelligt, maar wel heeft veroorzaakt. Er gaan in Washington stemmen op om de periode tussen de verkiezingen en de inauguratie van de nieuwe president flink in te korten. Zelfs een vleugellamme eend blijkt nog flink wat schade te kunnen veroorzaken en veel Amerikaanse politici zijn erop gespitst om een herhaling van de recente gebeurtenissen te voorkomen.

Er gaan zelfs stemmen op om Trump nu al af te zetten met behulp van het 25e amendement op de Grondwet. Ook overwegen Democratische volksvertegenwoordigers om opnieuw impeachment in te stellen tegen de president. De kans dat dit daadwerkelijk gaat gebeuren, laat staan succesvol is, lijkt echter klein. Alleen al omdat dergelijke procedures langer duren dan de kleine twee weken die Trump nog in het Witte Huis zal doorbrengen.

Dat hij na die twee weken zal opstappen, staat inmiddels vast. In een verklaring die het Witte Huis donderdagochtend vroeg vrijgaf, beloofde Trump mee te zullen werken aan een „ordelijke machtsoverdracht op 20 januari.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Buitenland
Presidentsverkiezingen VS
Analyse
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct