Joe Biden zaterdag tijdens zijn overwinningsspeech in zijn woonplaats Wilmington in de staat Delaware.

Is Joe Biden precies wat Amerika nodig heeft?

Joe Biden zaterdag tijdens zijn overwinningsspeech in zijn woonplaats Wilmington in de staat Delaware. FOTO ANGELA WEISS

Met Joe Biden komt in de VS een vertrouwd gezicht aan de macht. Kan hij de Verenigde Staten bij elkaar houden na een uitputtend verkiezingsjaar?

Joe Biden is voor de VS als een paar oude pantoffels, vertrouwd en comfortabel. Met hem, beloofde hij in de campagne, hoef je niet langer wakker te worden met zorgen over de schreeuwerige tweets van je president. Maar hoe graag sommige Amerikanen het ook zouden willen, de periode van vóór provocatiepresident Trump komt niet terug. Donald Trump verdwijnt niet van het politieke toneel, zijn explosieve Twitteraccount met 87 miljoen volgers blijft actief.

Het coronavirus zal evenmin zomaar verdwijnen. Met Biden aan het roer zullen wetenschappers van het Amerikaanse equivalent van het RIVM wel meer invloed krijgen en zal de VS zich vermoedelijk weer aansluiten bij de Wereldgezondheidsorganisatie. Trump stapte daar midden in de pandemie nog plompverloren uit. Biden wil zich onder meer inspannen om alle Amerikanen aan het mondkapje te krijgen.

Diepe verdeeldheid

De diepe verdeeldheid in Washington blijft ook. Democraten op de verre linkerflank hopen al hardop dat ze onder Biden ingrijpende veranderingen kunnen doorvoeren, die veel weerstand zouden oproepen. Het Hooggerechtshof aanvullen met meer rechters bijvoorbeeld, om de conservatieve meerderheid onschadelijk te maken. Of fracking verbieden, wat staten met veel inkomsten uit fossiele brandstoffen zal doen steigeren.

Lees ook PREMIUM | Wie is Kamala Harris, de eerste vrouwelijke vicepresident van de Verenigde Staten?

Als iemand de VS bijeen kan brengen in tijden van crisis, is het Joe Biden, denkt oud-senator Bill Bradley, die jarenlang met Biden in de Senaat zat. ,,Hij is een heel goede luisteraar, hij vindt overeenkomsten’’, zegt Bradley. ,,Hij is zich er echt van bewust dat dit land moet helen en is iemand die altijd handreikingen naar de andere kant heeft gedaan. Voor Obama was hij vaak degene die een deal maakte met Republikeinen in de Senaat.’’

Het zal niet makkelijk worden het gespleten land te besturen. Biden weet dat. Republikeinen blokkeerden veel plannen van de regering Obama, toen hij vicepresident was. Ze zullen dat vermoedelijk opnieuw doen, nu het erop lijkt dat ze de meerderheid in de Senaat behouden. Het is dus nog maar de vraag of Biden zijn klimaatplannen kan waarmaken, het zorgstelsel zodanig kan hervormen dat het ‘Bidencare’ gaat heten en immigranten zonder verblijfspapieren zoals beloofd kan legaliseren. In Democratische kringen is de hoop dat gematigde Republikeinen zonder de invloed van Trump wel bereid zijn tot samenwerking.

Evenwichtsoefening

Biden overweegt om ook Republikeinen te benoemen in zijn regering. De progressiefste vleugel van zijn partij is het daar helemaal niet mee eens; daar zien ze liever progressieve senatoren en ex-presidentskandidaten Bernie Sanders en Elizabeth Warren in het kabinet. Bidens presidentschap wordt een evenwichtsoefening, als hij zowel afvallige Republikeinen als deze ‘democratisch socialisten’ tevreden wil houden.

Het is niet uitgesloten dat Donald Trump intussen wordt vervolgd voor het schenden van kieswetten met zwijggeldbetalingen aan een minnares in een campagne, voor fraude in zijn bedrijf, of voor het hinderen van justitie toen zijn banden met Rusland werden onderzocht tijdens zijn presidentschap. Vicepresident Kamala Harris, voormalig officier van justitie, zei vorig jaar eens dat ze een aanklacht vanwege obstructie van de rechtsgang zou steunen. Dat zou grote woede kunnen losmaken onder de miljoenen Amerikanen die hun hoop op Trump vestigden.

Empathie

Wall Street begon de afgelopen weken al uit te kijken naar winst voor Biden. Met de Democraten aan de macht wordt de kans groter dat veel geld in de economie wordt gepompt, is de teneur daar. Biden zal alsnog een tweede financieel steunpakket door het Congres moeten krijgen. Het land zit erom te springen, maar tot op heden werden het Witte Huis en de Democraten in het Congres het er niet over eens.

Bidens empathie wordt geroemd door mensen die hem kennen. Hij verloor zijn eerste vrouw, zijn babydochter en zijn volwassen zoon, en heeft vaak troostende woorden voor Amerikanen die ook rouwen om familieleden. Dat past perfect bij het Amerika van vandaag, dat bijna 230.000 doden telde door corona, denkt Jeff Nussbaum, voormalig speechschrijver van Biden. ,,Op dit moment in onze geschiedenis is dat precies wat mensen nodig hebben, wat ze willen van een president: begrip en compassie.’’

Wereldleiders die met Joe Biden om de tafel gaan kunnen erop rekenen dat de nieuwe Amerikaanse president soms verrassend uit de hoek komt. Bill Bradley vertelt een anekdote uit 1979, toen hij met Joe Biden de Sovjet-Unie bezocht. In gesprek met Aleksei Kosygin, de toenmalig premier, flapte Biden eruit: Don’t shit a shitter, Aleksei! Het betekent zoiets als ‘verkoop geen onzin aan iemand die dat zelf goed kan’, in woorden die op de Amerikaanse tv weggepiept zouden worden omdat ze te vulgair worden gevonden. ,,Biden is soms onstuitbaar, dat helpt om compromissen te smeden’’, zegt Bradley.

Tussenpaus

Biden zal meer oog en oor hebben voor de internationale organisaties waar Trump tabak van had. Hij heeft er als senator en vicepresident al jarenlang mee te maken gehad. Op dag één van zijn presidentschap hoort de VS bijvoorbeeld weer bij het Parijse klimaatakkoord, heeft Biden beloofd. ,,Hij komt net op tijd om de relaties met Europa en de NAVO te redden’’, denkt Bradley. ,,Dit is iemand die de wereld begrijpt, wereldleiders respecteert en door hen gerespecteerd wordt, en veel geeft om Amerika’s rol in de wereld’’, zegt speechschrijver Nussbaum.

Dat betekent niet dat hij alle buitenlandpolitiek van de VS radicaal bijstuurt. De relatie met China is in de afgelopen jaren onder grote druk komen te staan en Biden lijkt niet van plan nu vriendschap met Peking te sluiten. Hij noemde de Chinese president Xi Jinping in de campagne meermaals een ‘gangster’. Senator Bradley denkt dat Biden met hulp van bondgenoten in Europa wel meer naar openingen voor samenwerking zal zoeken op specifieke vlakken. Bijvoorbeeld als het gaat om klimaatverandering of de pandemie. ,,Ik denk dat hij er voor open zal staan om dingen samen te doen met de Chinezen als de wereld er beter van wordt.’’

Biden is 78 als hij officieel aantreedt, op 20 januari. Daarmee is hij de oudste Amerikaanse president ooit. Hij heeft gezegd dat hij vooral een tussenpaus is, een ‘transitiekandidaat’ voordat een volgende generatie het overneemt. Of dat betekent dat hij maar één termijn wil aanblijven, daar is hij nooit duidelijk over geweest.

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct