Enkele maanden voor zijn honderdste verjaardag is de Britse prins Philip overleden. Nog geen maand geleden leek de echtgenoot van koningin Elizabeth te herstellen van een hartoperatie, maar de foto’s van een duidelijk aangeslagen prins maakten bij zijn thuiskomst, nauwelijks drie weken geleden, duidelijk dat het verblijf in het ziekenhuis van bijna een maand hem zwaar had geraakt. Volgens een mededeling van Buckingham Palace is Philip vrijdagochtend rustig overleden.

Het Verenigd Koninkrijk leefde de afgelopen maanden mee met de ziekte van prins Philip. Zijn ziekenhuisopname werd extra pregnant omdat de hele wereld het vizier op het Koninklijk Huis richtte vanwege alle onthullingen die prins Harry, de kleinzoon van Philip, samen met zijn echtgenote Meghan deed in een opzienbarend interview met Oprah Winfrey.

Hekel aan publiciteit

Hoewel er geen reactie van Philip zelf was, moet hij met samengeknepen billen hebben gezeten. Philip had immers een enorme hekel aan de publiciteit die er altijd heerste rond het Koninklijk Huis. Daar moest de familie zelf nooit voeding aan geven, was zijn stelling. Velen denken dat het mantra van Elizabeth: ’nooit reageren, nooit uitleggen’ haar door haar echtgenoot was ingefluisterd.

De band tussen Harry en zijn grootvader was overigens krachtig, net als die met William, de oudere broer van Harry. Philip was, zo gaan de verhalen, hun steun en toeverlaat in de moeilijke dagen na het overlijden van hun moeder Diana. Harry zou de afgelopen weken al in quarantaine zijn geweest om zijn grootvader, mocht er iets misgaan, snel te kunnen bezoeken vanuit Californië.

loading

Flapuit

Hoewel Philip het liefst buiten de publiciteit bleef, was hij toch vaak het onderwerp van gesprek. Hij ontpopte zich immers als een rebel en komiek. Zo wist prins Philip zich in de harten van de Britten te sluiten. Waar de prins was, waren relletjes. Omdat hij het protocol niet zo nauw nam en vaak onbedoeld beledigende opmerkingen eruit flapte.

Zijn humor stamt nog uit de tijd dat de Britten heersten over de wereld. Toen ze ervan uitgingen dat inwoners van hun koloniën het leuk vonden dat er grappen over hen werden gemaakt. „Pas maar op dat jullie geen spleetogen krijgen”, waarschuwde Prins Philip een aantal Britse studenten in China. „Gooien jullie nog steeds met speren naar elkaar?”, vroeg hij aan een groepje Aboriginals in Australië. Een niet al te best uitziende stoppenkast in een Schotse fabriek „was zeker in elkaar gezet door Indiërs.” Een Afrikaans stamhoofd, dat Philip en zijn vrouw koningin Elizabeth tijdens een staatsbezoek opwachtte in traditionele kleding, kreeg van de prins-gemaal de vraag of hij zijn pyjama al aan had.

loading

Flamboyant

Als recht-voor-zijn-raap-royal stak hij flamboyant af tegen zijn ietwat kille en strenge echtgenote, koningin Elizabeth II. Hij leerde haar kennen in 1939, toen hij de koninklijke familie begeleidde tijdens een bezoek aan de marine-academie in Dartmouth. Hoewel Elizabeth een verre achternicht van Philip is, raken de twee verliefd. Tijdens de oorlogsjaren, waarin Philip bij de marine snel tot grote hoogte stijgt, volgt een lange correspondentie. In 1946 vraagt Philip uiteindelijk de hand van Elizabeth aan haar vader koning George.

Philip Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg, zoals de prins-gemaal werd geboren, stamt af van een Duits-Deens koninklijk geslacht en had aanspraak op zowel de Deense als Griekse troon. Hij groeit grotendeels zonder zijn familie op: hij wordt als jonge jongen ondergebracht in internaten in Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk. Ook woont hij een tijd op Kensington Palace, het latere verblijf van Prins Charles en Diana, waar nu Kate en William wonen. Philips moeder wordt in een psychiatrische kliniek opgenomen wegens schizofrenie, waarna hij haar nauwelijks meer ziet. Zijn vader verhuist naar Monte Carlo en blijft op de achtergrond in beeld.

loading

Slimme truc

De jonge Philip wordt door onderwijzers gekenmerkt als een wildebras, maar wel een die altijd uiterst hoffelijk en intelligent is. Op de Britse marine-academie studeert hij in 1939 af als beste van zijn klas, waarna hij tijdens de Tweede Wereldoorlog aanvankelijk aan boord van schepen op de Indische Oceaan, maar later ook op de Middellandse Zee wordt gestationeerd. In 1942 is Philip, op 21-jarige leeftijd, een van de jongste Eerste Luitenanten van de Britse marine. Hij oogst alom lof als hij met een slimme truc in 1943 de HMS Wallace aan een bomaanval laat ontsnappen: door een hevig rokend reddingsschip de zee op te sturen, wordt de aandacht van de bommenwerpers afgeleid. De Wallace kon daardoor relatief ongeschonden aan de aanval ontkomen.

Door zijn militaire staat van dienst tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de half-Duitse Philip snel door de Britse bevolking geaccepteerd. De Duitse achternaam was echter te pijnlijk; die sneuvelde ten faveure van de verengelste versie van de naam van Philips moeder: Battenberg. Sindsdien gaat de prins als Philip Mountbatten door het leven. Hoewel het koningshuis nog de naam House of Windsor blijft dragen, hebben de kinderen en kleinkinderen van Philip en Elizabeth Mountbatten-Windsor als achternaam.

loading

Fijne tijd op Malta

De oorlog was ook pijnlijk voor Philip, wiens zwagers – zijn vier zussen waren met Duitsers getrouwd – aan de kant van de nazi’s vochten. Hij zei begrip te hebben voor de keuze van veel Duitsers om niet in verzet te komen. „De treinen reden op tijd en er werd weer gebouwd. Er was een gevoel van hoop na de deprimerende chaos van de Weimar-republiek.” Philip benadrukte echter dat er in zijn familie geen sprake was van openlijk antisemitisme. In zijn directe omgeving was er echter wel ’terughoudendheid’ en enige „jaloezie vanwege het succes van de Joodse bevolking.”

Tijdens de eerste jaren van hun huwelijk bleef Philip actief bij de marine, onder meer met een stationering op Malta. In die tijd, zo liet Elizabeth zich ontvallen, voelde zij zich het gelukkigst, met hun kinderen vormden ze toen op het eiland een ’normaal’ gezin. Het waren die jaren die in het teken stonden van Philips carrière; vanaf het moment dat Elizabeth de troon in 1952 besteeg draaide immers alles om haar.

loading

’Man van’

Het duurde flink wat tijd om zijn plaats te vinden als ’man van’, maar Philip legde zich snel neer bij de ongemakken van het bestaan als prins-gemaal. De prins, een fervent polospeler die ook graag schildert, stortte zich daarna vol overgave op de goede doelen. Hij staat met name bekend als een beschermheer van jongeren.

De verhouding met zijn eigen kinderen was echter niet altijd even makkelijk. Met name de druk die Philip op Charles in 1981 uitoefende om ofwel Diana ten huwelijk te vragen of hun relatie te verbreken, heeft de verhouding tussen vader en zoon lange tijd geen goed gedaan. Toen het huwelijk dreigde in te storten, heeft de Hertog van Edinburgh nog tevergeefs gepoogd het huwelijk te redden. Beschuldigingen van de vader van Dodi al-Fayed, de geliefde van Diana die samen met haar bij een auto-ongeluk in Parijs om het leven kwam, dat er sprake was van een door Philip bestelde ’moord’, bleken ongegrond. Door zijn kleinzoons Harry en William op te vangen groeide later het respect voor de koninklijke familie, die net na het auto-ongeluk in 1997 bijzonder onpopulair was.

loading

Stapje terug

De prins bleef zich hard inzetten voor de Britse samenleving, maar in 2011, op zijn negentigste verjaardag, besloot hij het wat rustiger aan te gaan doen. „Ik heb mijn portie wel gehad”, zo verklaarde de prins, die tot op late leeftijd altijd bijzonder vief bleef. Toch bleef hij zijn echtgenote trouw vergezellen bij alle belangrijke staatsgebeurtenissen. „Dat”, zo verklaarde prins Philip, „is nu eenmaal mijn taak.”

De laatste jaren ontpopte Philip zich meer en meer als de pater familias, wiens nuchterheid en gebrek aan opsmuk een leidraad werden voor de rest van de familie. Dat gold bijvoorbeeld toen hij enkele maanden geleden werd opgenomen in het ziekenhuis. Er moest vooral geen drama van worden gemaakt, was zijn opdracht. Alleen Charles kwam op bezoek. Diens betraande ogen bij zijn vertrek uit het ziekenhuis spreken, met de kennis van vandaag, boekdelen.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Buitenland
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct