Nederland moet meer wetenschappelijk onderzoek doen om nieuwe mutaties van het coronavirus op te sporen. Als er dan ergens gevaarlijke varianten opduiken, moeten er regionale reisbeperkingen komen om de verspreiding te voorkomen. Dat vindt arts-microbioloog Alex Friedrich van het UMC Groningen die ook lid is van het OMT.

,We zitten in een cruciale fase van de pandemie’’, vindt OMT-lid Friedrich. Al sinds het begin van de coronacrisis stelt hij dat Nederland sneller en nauwgezetter kan reageren op de virusuitbraak. En nu geldt dat weer.

,,Brandjes uittrappen, zodat het niet uit de hand loopt en er altijd een landelijke lockdown nodig is. Vertragen, vertragen, vertragen zodat we tijdens de rustige zomer massaal kunnen vaccineren. Dan hebben we een goede kans dat het komende najaar duidelijk beter verloopt van het vorige.’’

Risico inschatten

De Britse variant heeft nu de overhand en er gaan mutaties rond zoals de Zuid-Afrikaanse en Braziliaanse. ,,Belangrijk zijn ook combinaties van verschillende varianten, die ook al in het Verenigd Koninkrijk zijn ontdekt. We moeten ze opsporen om in te kunnen schatten welk risico ze vormen voor de mensen, de zorg en voor de effectiviteit van de vaccins.’’

De enige manier om de mutaties te vinden is afgenomen testswaps in een laboratorium extra onderzoeken op hun exacte genetische kenmerken. Dat ‘sequencen’ is een vrij kostbare techniek die in Nederland voor het coronavirus alleen het RIVM-lab en het Erasmus MC doen.

Europese oproep

,,Maar er zijn veel meer labs in Nederland die zouden kunnen sequencen’’, zegt Friedrich. ,,Het ECDC in Stockholm heeft in zijn meest actuele risico-inschatting de lidstaten in de EU opgeroepen veel meer te sequencen en van alle sequencing-capaciteit in de landen gebruik te maken. Dat doen we in Nederland op dit moment niet.’’

De Duitse regering heeft twee weken geleden een specifieke verordening voor sequencen vastgesteld, die laboratoria opdraagt 5 tot 10 procent van alle positieve gevallen te sequencen. ,,Daarvoor zijn ook de middelen ter beschikking gesteld’’, vervolgt Friedrich.

Nederland heeft te vaak de fout gemaakt om te laat in te grijpen, vindt de hoogleraar. ,,Dit is de eerste volle winter met dit virus, en we weten dat infecties juist in de winter toenemen. Als we een relatief normale zomer willen hebben, moeten we ervoor zorgen dat de varianten de komende weken niet zo snel verspreiden. Anders wordt de infectiegraad zo hoog dat het seizoenseffect van de zomer ons niet te hulp kan schieten.’’

Niemand erin of eruit

Als er dan ergens nieuwe mutaties worden gevonden, zou een stad of gebied desnoods op slot moeten, met een reisbeperking en daarbinnen massaal testen. ,,Search and contain op basis van sequencing’’, noemt hij het. ,,Zoek uit waar zo’n virus zit, ga massaal testen in zo’n hotspot en beperk de mobiliteit van en naar die regio. Twee weken lang niemand erin of eruit, op vrachtverkeer na en mensen met een verklaring waarom de reis noodzakelijk is. Veel landen hebben daar goede ervaringen mee. Wij blijven in Nederland het enige land dat zegt: ja maar dan krijg je een waterbedeffect. We moeten daar volgens mij nu serieus over nadenken. Als we wachten totdat elke nieuwe en gevaarlijke variant in het hele land te vinden is, zijn we te laat.’’

In Nederland is afgelopen zomer gesproken over regionaal coronabeleid. Maar dat kwam niet van de grond. Volksgezondheid is al jaren een taak van de rijksoverheid. In landen als Duitsland, Oostenrijk en Italië is veel meer ervaring met regionaal gezondheidsbeleid. ,,Burgemeesters en GGD’s doen echt hun best maar er is in Nederland geen regionale beslisser voor een heel landsdeel.’’

Friedrich, gezondheidseconoom Jochen Mierau van de Rijksuniversiteit Groningen en andere experts blijven regionaal beleid bepleiten. ,,Het is nog steeds niet te laat om ermee te beginnen’’, vindt Friedrich.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Binnenland
Coronavirus
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct