Niels Tammeling en Bibi Brongers.

Niels en Bibi uit Groningen zitten door corona maanden vast op hun zeilboot in Nieuw-Zeeland: 'Het wordt een ontdekkingsreis door een nieuwe wereld'

Niels Tammeling en Bibi Brongers.

Niels Tammeling en Bibi Brongers lagen net in de haven van Whangarei, toen Nieuw-Zeeland in lockdown ging. Maanden brachten ze door in de kajuit van hun zeilboot, zonder uitzicht op het vervolgen van hun wereldreis. Nu is het wachten tot het orkaanseizoen in april 2021 voorbij is. En dan kan corona ook nog opnieuw de plannen doorboren.

Het is middernacht als de wind op de Zuidelijke Oceaan compleet gaat liggen. De schippers van zeilschip New Nexus zijn op weg van Tonga naar Nieuw-Zeeland en zetten zich schrap. Dit is de stilte voor de storm.

Dan barst het natuurgeweld los. Metershoge golven worden door windvlagen met snelheden van 50 knopen, bijna 100 kilometer per uur, tegen de boot aan gejaagd, terwijl de hemel om de paar seconden oplicht. In het begin van de ochtend slaat en flinke golf over het dek de kuip in. De bemanning staat tot hun knieën in het water.

loading

De zelflozers, die ervoor moeten zorgen dat het water snel weer wegloopt, blijken - uitgerekend nu - verstopt. Er is geen tijd voor paniek, geloosd moet er worden. Met emmertjes worden honderden, misschien wel duizend liter water de kuip uit gegooid.

Een tweede golf blijft hen bespaard. Eenmaal bijgekomen wordt koers gezet naar Nieuw-Zeeland. Het land waar Niels Tammeling (30) uit Groningen en Bibi Brongers (28) uit Noordbroek nu al maanden vast zitten door de coronapandemie.

Op wereldreis met een zelfvoorzienend duurzaam schip

Dat de wereldreis een groot avontuur zal worden, weet Niels in 2017 al als hij samen met vriend Tjerk Zweers de jachthaven aan het Reitdiep uitzeilt. Maar dat een virus de grootste horde zal vormen?

Samen koopt het duo in 2012 een vervallen Trintella, die ze tijdens hun studie helemaal opknappen tot een zelfvoorzienend, duurzaam schip. Aan boord komen zonnepanelen, een windgenerator en een elektrische motor. Het doel? ,,Laten zien dat het anders kan, anders moet.’’

loading

Aan de tocht wordt een missie verbonden: aandacht genereren voor alle plastic afval die in de oceanen, zeeën en riviermondingen belandt. Dat doen ze door met hun stichting, de 4GreenFoundation, langs te gaan op scholen in de landen waar ze aanmeren. Daar vertellen ze hun verhaal en brengen ze leerlingen in contact met Nederlandse scholieren.

Via de Canarische eilanden en Kaapverdië varen ze naar het Caribisch gebied, waar ze op Bonaire Bibi ontmoeten. Een Groningse, die zich hier al twee jaar inzet voor een lokale natuurorganisatie

Na een gezamenlijk project, waarbij ze van bijeengeraapt roze plastic een meters hoge flamingo bouwen, vraagt Bibi voorzichtig of er wel eens iemand meereist op de boot. Dat is het geval. De mannen zeilen eerst nog door het Panamakanaal naar Panama, waar ze aan boord stapt. Via kleine eilandjes in de Zuidelijke Stille Oceaan reist ze mee naar Nieuw-Zeeland.

Eigenlijk is het de bedoeling dat Bibi’s reis daar eindigt. Maar Tjerk voelt dat het voor hem tijd is om terug naar Nederland te gaan. Het drietal hakt de lastige knoop door: Tjerk vliegt terug, Bibi blijft aan boord. ,,Het waren drie intense en prachtige jaren, je leeft samen op de oppervlakte van een studentenkamer’’, zegt Niels erover. ,,We hebben als vrienden afscheid genomen.’’

Het coronavirus grijpt om zich heen

En dan breekt corona uit.

Niels en Bibi liggen begin maart net een paar weken in de haven van Whangarei, op het Noordereiland. Het plan is om een paar maanden te klussen aan de boot en geld te verdienen voor het vervolg van hun reis. Bibi vraagt daarvoor een vakantiewerkvisum aan en gaat aan de slag in een restaurant, Niels runt vanaf de boot een bedrijf dat hij met vrienden in Groningen heeft opgezet.

Omdat de coronagevallen in rap tempo toenemen, kondigt de Nieuw-Zeelandse overheid een volledige lockdown aan. Niels en Bibi snellen naar de plaatselijke bouwmarkt en staan uren in de rij om klusspullen in te slaan, zodat ze de tijd nuttig kunnen besteden aan het opknappen van het zeiljacht.

loading

In de weken erna gaan ze alleen de boot af voor boodschappen. Plotseling worden ze als buitenlanders raar aangekeken, vertelt Niels: ,,Veel toeristen waren vertrokken, het aantal coronagevallen nam af. De besmettingen die toen bekend werden, waren allemaal afkomstig van mensen uit het buitenland. Als ze je hoorden praten, deden mensen toch een stap terug. Nog steeds trouwens. Dat voelt heel raar.’’

,,In Nieuw-Zeeland brak de winter aan, de dagen waren donker’’, zegt Bibi. ,,En plotseling was ons reisplan ontzettend onzeker. We zouden naar Vanuatu, de Solomon-eilanden, West-Papoea en de Molukken. Maar hoe zou de situatie zijn rond corona? En zouden zij ons nog toelaten?’’

Met het ondersteunende team in Nederland overlegt het duo de opties. Blijven ze op de boot, of reizen ze terug naar hun families en vrienden? Toch is de keuze voor Niels snel gemaakt: ,,Terugvliegen paste niet in mijn wereldvisie. Ik wilde met wind, water en zon de wereld rond, niet met een vliegtuig. Het zou stroken met het ideaal om milieuvervuiling tegen te gaan.’’

Vooral bij riviermondingen ligt veel plastic afval

En dus gaat het duo in lockdown in Whangarei. Niet alleen kan voorlopig een streep door de reisplannen, ook gaan de uitgestippelde projecten op scholen niet door.

Overal waar het zeilschip aanmeert, of het nou Tonga, Frans-Polynesië of Kaapverdië is, vertellen ze hun verhaal aan klassen, of soms zelfs hele scholen tegelijk. Over de avonturen op zee, over zelfvoorzienend leven op een boot, maar ook over het zwerfafval in de wereld. En hoe zij zelf een bijdrage kunnen leveren.

Ook brengen ze hun shredder en zonneoven mee, waarmee kleurrijke plastic bloempotjes kunnen worden gemaakt van afvalplastic. Want plastic, daar vinden ze ontzettend veel van, vertelt Bibi: ,,Vooral bij riviermondingen en op het strand waar het aanspoelt.’’ In de zee valt het tijdens het varen volgens Niels mee: ,,Ik ben de hele reis maar enkele grote stukken plastic tegengekomen.’’

Tegelijk realiseren Niels en Bibi zich dat het een politiek probleem is, dat ze nooit op eigen houtje kunnen oplossen. ,,De politiek zou bepaalde soorten plastic moeten verbieden en producenten moeten aanpakken’’, zegt Niels. ,,Wat wij kunnen doen, is aan de slag op educatief niveau. We richten ons bewust op kinderen. Zij kunnen sneller nieuw gedrag aanleren en vertellen het door aan hun familie.’’

Daarbij zijn ook zij aangewezen op de omgevingsfactoren. Bibi: ,,Sommige eilanden beschikken niet over een afvalverwerkingscentrale, dus wordt het plastic afval begraven of verbrand. We moeten daarom soms goed aanvoelen hoe we de kinderen benaderen.’’

Het orkaanseizoen staat voor de deur

Het helpt dan ook dat ze jong zijn, avonturiers. De stoere Niels spreekt de jongens vaak aan, maar sinds Bibi erbij is steelt ze de show. ,,Die naam doet wonderen. Ze is net de koningin’’, zegt Niels lachend. ,,Een dag na een bezoek aan een school hoor ik overal in een dorpje ‘Bibi’ als ik langsloop’’, vult Bibi aan. ,,We hebben tijdens de lockdown nagedacht over iets dat we samen met de meisjes kunnen maken van gerecycled plastic, dat ze mee naar huis kunnen nemen en bij zich dragen. Dat hopen we straks in de praktijk te kunnen maken.’’

Want als het goed is, vervolgen Niels en Bibi over twee maanden hun reis. Een volgend land zit er nog niet in: het orkaanseizoen barst binnenkort los en duurt tot mei volgend jaar. Daarnaast houden veel landen hun grenzen nog dicht, ook voor zeilschepen.

Wel kunnen ze gaan zeilen in Nieuw-Zeeland, mits corona het toelaat. Daar gaan ze langs bij tien verschillende scholen op tien locaties. De leerlingen worden in contact gebracht met scholen in Groningen om projecten te doen rond de plastic soep. Ook heeft de Nederlandse ambassadeur in Nieuw-Zeeland al toegezegd een stukje mee te willen varen: ,,Wie weet vaart ze na de lange winter wel de eerste zeemijlen mee bij de start van het project’’, vertelt Bibi.

Eerst moet nog groot onderhoud aan het schip worden verricht. Ergens is corona misschien wel hun redding geweest: in de haven van Whangarei ontdekten de twee dat de mast verzakt was en zo’n 4 centimeter het dek was ingezakt. ,,Het was maar de vraag of hij een storm gehouden had’’, vertelt Niels.

De eerste bezoekers aan Vanuatu na corona

Volgend jaar moet alsnog koers worden gezet naar Vanuatu. Bibi kan niet wachten: ,,Maar ik ben ook heel benieuwd hoe we ontvangen worden. We zullen een van de eerste bezoekers ‘na corona’ zijn.’’ Volgens Niels maakt het de reis nog avontuurlijker: ,,Het is een nieuwe wereld waar je in stapt, een ontdekkingstocht. Ik denk dat corona ook meer armoede en honger in de wereld heeft gebracht. Misschien is het ook gevaarlijker geworden met piraterij, overvallen.’’’

Tot nu toe bleef de schippers dat onheil bespaard: ,,Maar het is wel overkomen bij een boot die na ons op dezelfde ankerplek lag. We weten dat het kan gebeuren, maar moet je dan de reis maar niet ondernemen? We moeten de reis zo goed mogelijk plannen, maar gevaar is er altijd.’’

De ergste storm lijkt in ieder geval overwonnen. In Nieuw-Zeeland breekt de lente aan, de dagen worden langer. De New Nexus is bijna klaar om uit te varen.

loading

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct