De coronacrisis verloopt anders dan een doorsnee recessie. Deze crisis kent verliezers, maar ook winnaars. En het kabinet weet een faillissementsgolf te voorkomen. Ondertussen geven tienduizenden ondernemers het op voordat ze over de kop gaan: „Nu blijven de doorbijters over die het met steun willen volhouden.” Worden te veel ongezonde bedrijven in leven gehouden?

„Dit is een heel vreemde crisis”, constateert hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). „Het feit alleen al dat er in deze crisis winnaars zijn, is al heel bijzonder. Al is het duidelijk dat we met z’n allen wel economisch verlies lijden.”

Winnaars en verliezers

Onder de last van de coronacrisis is de Nederlandse economie afgelopen jaar fors gekrompen. Desondanks doen sommige bedrijfstakken het extra goed, zoals de supermarkten en de online-verkopers. Dat er nu overduidelijke winnaars en verliezers zijn, maakt deze crisis anders dan anders.

Minstens zo bijzonder is het lage aantal faillissementen. „Dat is opzienbarend”, stelt econoom Nora Neuteboom van ABN Amro. „Het aantal faillissementen is historisch laag.” Vorig jaar gingen 2703 bedrijven failliet, het laagste aantal in twintig jaar tijd. Neuteboom: „Dat is het succes van de steunmaatregelen van het kabinet.”

Dynamisch

Toch kun je niet zeggen dat alle dynamiek uit de economie is verdwenen, meent Joris Knoben, hoogleraar bedrijfseconomie aan de Nijmegen School of Management. „Afgelopen jaar zijn veel ondernemers gestopt met hun bedrijf. Daar staan heel veel starters tegenover, die compenseren dat. Het is verrassend dynamisch.”

In 2020 zijn bijna 160.000 bedrijven gestopt, ruim een vijfde meer dan het jaar ervoor. „Maandenlang was het aantal stoppers hoger dan gebruikelijk, maar in december was het voor het eerst lager”, zegt Knoben. „De ondernemers die het niet meer zien zitten zijn nu wel uitgetreden. Nu blijven de bedrijven over die het met steun proberen vol te houden, de doorbijters.”

Zonder steun voor loonkosten en vaste lasten waren er veel meer bedrijven failliet gegaan, meent Van Mulligen. „Je krijgt haast het vermoeden dat er ook bedrijven in de lucht worden gehouden die zonder corona kopje onder waren gegaan, omdat de tucht van de markt zijn werk niet kan doen. Dat is de politieke afweging geweest.”

Het drama is niettemin enorm. „In onze enquêtes gaf 80% van de horeca-ondernemers aan dat ze verlies hebben geleden”, aldus de CBS-econoom. „Van alle bedrijven heeft bijna de helft vorig jaar verlies gedraaid.” Niet voor niets trekken de ondernemersorganisaties alweer aan de bel. Zij willen ruimere steun nu de lockdown wordt verlengd.

Zombiebedrijven

Dat er zogeheten zombiebedrijven in leven blijven is de prijs die wordt betaald voor de steun die vooral gezonde ondernemingen bereikt. Volgens Knoben is het ondoenlijk voor de overheid om onderscheid te maken tussen bedrijven die je wel en die je niet wilt laten omvallen. „Als je allemaal aanvullende eisen gaat stellen, wordt het al snel een politiek spelletje.”

Econoom Neuteboom maakt zich zorgen over het herstel van de economie. „Het kabinet moet op een gegeven moment een draai maken. Nu is het doel nog het overeind houden van bedrijven, maar als de crisis op zijn eind loopt, moet je de focus verschuiven naar het stimuleren van consumptie en investeringen.”

Herstel

Als de overheid zwakke bedrijven te lang blijft steunen, zal dat het herstel in de weg staan, zegt Neuteboom. „Bedrijven die niet renderen dragen niet bij aan onze productiviteit. De precieze timing is heel lastig, maar als de coronamaatregelen straks worden afgebouwd, moeten bedrijven weer op eigen benen kunnen staan.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Binnenland
Coronavirus
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct