VVD-leider Mark Rutte pleitte zondagavond tijdens het verkiezingsdebat van RTL4 voor de bouw van een kerncentrale in de Eemshaven. Dat leidt tot veel commotie, vooral in Groningen.

Is dat nieuws?

Als de ‘baas van Nederland’ in een verkiezingsdebat hierover begint, is dat nieuws. Het is echter wel de zoveelste keer dat de Eemshaven opduikt als locatie voor een kerncentrale. De Eemshaven is bij het rijk al vele jaren in beeld. Na een rumoerige ‘brede maatschappelijke discussie’ in 1985 nam de regering een jaar later een belangrijk besluit. De bevolking was tegen de bouw van een kerncentrale in Groningen, maar de regering zette de Eemshaven op een lijst die nog steeds wordt gehanteerd. Daarop staan ook Borssele en inmiddels de Maasvlakte.

Kunnen provincie en gemeenten een kerncentrale in de Eemshaven tegenhouden?

Nee, ze hebben er niet veel over te zeggen. Het rijk kan zijn zin doordrukken als iets in het landsbelang is. Uiteraard moet de Tweede Kamer instemmen met de financiering van een kerncentrale. De bouw van een kerncentrale is een politiek besluit dat in ‘Den Haag’ wordt genomen. Natuurlijk kunnen lagere overheden sputteren en naar de Raad van State gaan, maar wettelijk gezien heeft het rijk de mogelijkheid om de komst van een kerncentrale af te dwingen.

Wat is het standpunt van de provincie Groningen?

Iedere keer als in een discussie over kernenergie de Eemshaven ter sprake komt, zet de provincie de hakken in het zand. De provincie benadrukt dat Groningen de komst van een kerncentrale afwijst. Het moeten opbergen van radioactief kernafval wordt als een onoverkomelijk probleem gezien dat niet elders over de schutting mag worden gegooid. Daarnaast zegt de provincie dat ze alle ruimte in de Eemshaven nodig heeft voor ontwikkelingen op het gebied van waterstof. Tot nu toe was het zo dat na iedere Haagse oprisping in een energiedebat het geluid rond het Eemshavenverhaal weer verstomde.

Zal dat nu weer het geval zijn?

Kernenergie wordt geleidelijk van zijn taboe ontdaan. De VVD wil drie tot tien kerncentrales bouwen, zo nodig met subsidie. Dat brengt de Eemshaven als een van de gereserveerde locaties weer in beeld als vestigingsplaats. Anno 2020 begint een voordeel van kernenergie zwaarder te wegen. Bij de productie komt bijna geen CO2 vrij. Anders dan in de vorige eeuw wordt het broeikaseffect als een urgent probleem erkent. Nederland wil de CO2-uitstoot in 2050 tot bijna nul reduceren.

Zijn er dan geen andere oplossingen?

Het is maar zeer de vraag of Nederland met alleen duurzame bronnen (wind en zon) klimaatdoelen gaat halen. De protesten tegen de aantasting van het landschap door zonne- en windparken en de inzet van biomassa als brandstof doen veel stof opwaaien. Daarbij is de duurzame opwekking van groene energie niet toereikend om in Nederland een CO2-vrij energiesysteem te garanderen. Kernenergie geeft als stabiele energiebron naast de weersafhankelijke zon en wind, zekerheid dat er altijd genoeg energie is.

Blijft de provincie Groningen zich verzetten?

Dat is maar zeer de vraag. Gedeputeerde Mirjam Wulfse (VVD) zegt dat Groningen alle ruimte in de Eemshaven nodig heeft om de ontwikkeling van groene waterstof. Er moeten faciliteiten komen om windenergie dat van zee komt te verwerken tot waterstof. Wulfse denkt dat het zo’n vaart niet loopt, want de eerste nieuwe kerncentrale zou in Borssele komen. De Zeeuwen vinden dat prima. Maar er zijn ook opties om een paar kleine kerncentrales te bouwen. De VVD-gedeputeerde sluit tegelijkertijd, net als een aantal andere politieke partijen, een energiemix inclusief kernenergie niet uit. Er is een oproep gedaan aan gemeenten om kenbaar te maken als er over de komst van een kerncentrale te praten valt. De gemeente Het Hogeland, zo blijkt uit een tweet van wethouder Eltjo Dijkhuis, is daar niet voor te porren. Hij wil dat Het Hogeland een kernenergievrije gemeente blijft.

Waar zou deze kerncentrale precies moeten komen?

In de nota Planologische Kernbeslissing (PKB) uit 1986 staat dat er in de Eemshaven ruimte is op het ‘EGD-terrein tussen de gasgestookte eenheid en het schakelstation Robbenplaat’. EGD was het vroegere noordelijke energiebedrijf voor Groningen en Drenthe. Op deze plek staat ook een gascentrale.

Hoe aantrekkelijk is het om energieprovincie te zijn?

De provincie Groningen wil voorop lopen bij de energietransitie. Ze profileert zich als koploper. Er wordt hoog ingezet op de productie en de opslag van waterstof als energiedrager. Dat zou dan veel extra banen moeten opleveren. Rutte bracht deze ontwikkeling en de komst van een kerncentrale met elkaar in verband. Dat roept de vraag op of Groningen na het aardgasdebacle in de provincie opnieuw een wingewest wordt. De provincie is bij de productie van windenergie één van de koplopers. De gemeenten timmeren in ‘Den Haag’ flink aan de weg met de zonneparken. De verdeling van lusten en lasten is echter niet wettelijk verankerd waardoor Groningers een groot deel van de provincie zien veranderen in een industrieel landschap. Met de huidige energiecentrales en de mogelijke komst van een kerncentrales zal ook na de afbouw van de gaswinning een heel groot deel van de energie die in het land wordt gebruikt uit Groningen komen.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Binnenland
Politiek
Verkiezingen
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct