In dit huis in Ruinerwold werden mensen gevonden die vermoedelijk jarenlang verborgen zaten. Foto: DvhN

Jarenlang geïsoleerd en afgesloten van alles en iedereen: hoe schadelijk is het?

In dit huis in Ruinerwold werden mensen gevonden die vermoedelijk jarenlang verborgen zaten. Foto: DvhN

Kinderen die jarenlang geïsoleerd vastzitten. Het is van alle eeuwen, maar het blijft tot de verbeelding spreken, hoe erg het voor de gedupeerden ook is. ‘De overgang naar de vrijheid moet geleidelijk gebeuren.’

Het meest beroemde kind dat aan zijn lot is overgelaten is natuurlijk Kaspar Hauser (1812-1830). De verwaarloosde jongen werd in 1828 op 16-jarige leeftijd gevonden in Neurenberg. Hij kon amper spreken en niet goed lopen. Later bleek dat hij zijn hele leven in een kelder had doorgebracht. Het enige dat hij aannam was water en brood.

Na zijn vondst werd Kaspar Hauser een attractie. Voor wetenschappers was hij een dankbaar studie-object. Ontwikkelingspsycholoog Gerrit Breeuwsma van de Rijksuniversiteit Groningen heeft eveneens ‘belangstelling voor dit soort bijzondere mensen’. ,,We zijn erg geïnteresseerd in het effect van opvoeding. Daar bieden dit soort gevallen veel inzicht in. Dat kun je met experimenten niet nabootsen; dat is ethisch onverantwoord.’’

Lees ook | Vader en zes kinderen houden zich mogelijk al jaren schuil in kelder in Ruinerwold

Taalvaardigheid

Hauser heeft zich volgens Breeuwsma nog behoorlijk ontwikkeld. Toen hij was gevonden sprak hij bij herhaling enkele zinnen, die later bekend zijn geworden, zoals: ,,Ik wil zijn zoals mijn vader.’’ Daarna heeft hij zijn taalvaardigheid weten te verbeteren.

Hij kon zich uiteindelijk behoorlijk redden in het leven, zegt Breeuwsma. ,,Maar het bleef wel een vreemde jongen, die nooit helemaal goed gesocialiseerd was.’’ Hausers leven was even tragisch als zijn dood: hij stierf aan de gevolgen van een aanslag op zijn leven.

loading

Schuilkelder

Bij de zaak Ruinerwold moet Breeuwsma denken aan de speelfilm Blast from the past (1999). Daarin zit een vader met zijn gezin in een schuilkelder. Hij denkt dat er een nucleaire ramp is gebeurd. ,,De afloop lijkt een beetje op Ruinerwold. De oudste zoon gaat naar buiten. Hij is op zoek naar een meisje.’’

Een van de meest beruchte gevallen in de recente geschiedenis was de zaak-Fritzl. Oostenrijker Josef Fritzl werd in 2008 opgepakt, omdat hij zijn dochter Elisabeth jarenlang seksueel had misbruikt en in de kelder had opgesloten. Uit het misbruik werden zeven kinderen geboren die in 2008 tussen de vijf en negentien jaar oud waren. Drie van de kinderen verbleven met Elisabeth in de kelder.

Documentaire

Een ander bekend geval zijn de vijf broers Angulo. Ze woonden in hartje New York, maar hun Peruaanse vader eiste dat ze altijd binnen bleven. Hij wilde ze beschermen tegen de boze buitenwereld, vertelt hij in de documentaire The Wolfpack (2015) die over hun leven is gemaakt.

De langharige broers keken thuis doorlopend naar films. Ze hadden een verzameling van vijfduizend dvd’s. Om de tijd te doden speelden ze de films na. Ze hulden zich in kostuums, gemaakt van dozen cornflakes en yogamatjes.

Gesocialiseerd

De meeste mensen baseren hun beeld van de werkelijkheid volgens Breeuwsma op de media, maar niet uitsluitend zoals deze broers. Dat ze best wel redelijk functioneren is volgens hem te danken aan het feit dat kinderen niet alleen door hun ouders maar ook door elkaar gesocialiseerd worden.

Dat is ook gebeurd met de kinderen uit concentratiekamp Theresienstadt die psycholoog Anna Freud na de oorlog in huis opnam. Zij brachten het grootste deel van hun leven door in het kamp. ,,Gezien de situatie waaruit ze kwamen, waren ze verrassend normaal. Vijf van de zes zijn als volwassenen goed terechtgekomen.’’

Media-aandacht

Een uitgebreid onderzochte zaak is die van Natascha Kampusch. Ze werd op 10-jarige leeftijd ontvoerd en heeft acht jaar lang gevangen gezeten. De zaak kreeg extreem veel media-aandacht.

Het grote probleem is volgens Breeuwsma de overgang van totale geslotenheid naar totale openheid. ,,Ze worden blootgesteld aan een bombardement aan indrukken. Daar heeft Kampusch erg onder geleden. Het is belangrijk dat mensen die lange tijd geïsoleerd hebben geleefd in een rustige omgeving wennen aan hun nieuwe situatie. De overgang naar de vrijheid moet geleidelijk gebeuren, zonder al te veel aandacht van de media.’’

Lees ook | Buurman in Ruinerwold: ‘Ik zag altijd maar één man daar, hij was er elke dag’

Lees ook | Kroegbaas sprak weggelopen man (25) in Ruinerwold en tipte politie: ‘Hij was verwilderd en nog nooit naar school geweest’

Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct