Vaccineren blijft de belangrijkste troef om uit de coronacrisis te komen. Liggen we op schema en verloopt alles wel goed? Hoe we in een week vol tegenslagen toch gestegen zijn op de Europese ranglijst.

Nadat het prikken wekenlang niet opschoot en we regelmatig de streefdoelen niet haalden, is er inmiddels wat vaart in gekomen. Met ruim 350.000 vaccinaties in de afgelopen drie dagen liggen we vooralsnog op schema om zondag het weekdoel van 757.719 te bereiken. Er zijn nu ruim 4,1 miljoen prikken gezet.

Als gevolg daarvan is ons land op de ranglijst van de Europese Unie geklommen. Waar we de afgelopen weken in de kelder beland waren, staan we nu stevig in de middenmoot, op basis van het totaalaantal toegediende doses naar inwonertal in vergelijking met gegevens van Our World in Data. Met 23,7 procent hebben we bijvoorbeeld België en Duitsland net de hielen laten zien en komen Oostenrijk en Spanje in zicht. Wel zijn niet van alle landen de laatste cijfers bijgewerkt en kunnen we dus nog zakken.

Die versnelling is hard nodig in een week die vooral door tegenvallers werd gekenmerkt. Zo bleek dat de vaccinatiebereidheid voor AstraZeneca bij 60-plussers afnam toen demissionair coronaminister Hugo de Jonge besloot het middel niet langer in te zetten voor 60-minners.

Huisartsen

Huisartsen, die mensen tussen de 60 en 64 ermee vaccineren, houden daardoor doses over, die ze niet mogen toedienen aan smekende 60-minners, en rijden soms rond om ze toch maar kwijt te raken. Ze proberen de doses ook weg te prikken bij mensen tussen de 65 en 70.

Volgens de Landelijke Huisartsen Vereniging is er nog steeds sprake van ’een wisselend beeld’ qua vaccinatiebereidheid. „Het varieert landelijk echt tussen de 40 en 90 procent.” Hoewel het voor de huisartsen aanpoten blijft om de vaccins op te maken, wordt er volgens de woordvoerder nog altijd niet of nauwelijks verspild. „Het komt er soms ook op neer dat flacons nog onaangebroken in de koelkast blijven liggen. Die kunnen dan eventueel later worden ingezet.”

Janssen-vaccin

Daarnaast heeft ons land besloten om de eerste 80.000 geleverde doses van Janssen tot volgende week niet in te zetten, vanwege zes meldingen vanuit de Verenigde Staten (op zeven miljoen vaccinaties) over een mogelijke bijwerking van ernstige trombose in combinatie met bloedingen. Die doen denken aan de gemelde bijwerkingen van AstraZeneca.

Op aanraden van Janssen zelf wilde De Jonge geen risico nemen en besloot hij te wachten op een oordeel van het Europese geneesmiddelenagentschap EMA. Een verband tussen de aandoening en het Janssen-vaccin is echter nog niet aangetoond. „Ik vind dat je gewoon moet doorprikken omdat je daarmee besmettingen en ziekenhuisopnames voorkomt”, stelde viroloog Bert Niesters daarom al.

Ziekenhuismedewerkers

De tienduizenden ziekenhuismedewerkers met direct patiëntencontact (en jongere ggz-medewerkers en cliënten) komen daardoor toch niet vanaf deze week aan de beurt. De zestigminners onder hen zouden AstraZeneca krijgen, maar dat ging niet door, en toen kwam daar de Janssen-pauze overheen. „Terwijl de nood hoog is, om uitval te voorkomen en de piek op te kunnen vangen”, zegt Wouter van der Horst van de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen. „Er wordt gezocht naar een alternatief voor Janssen voor alle medewerkers met patiëntcontact.”

De Jonge ging daarop woensdag nog niet in en stelde te willen wachten tot er volgende week meer duidelijkheid komt over Janssen. Mocht Janssen in zijn geheel worden gestopt, dan levert dat mogelijk zes weken vertraging in het vaccinatieprogramma op, al verwacht De Jonge niet dat dat gebeurt. „Ik ga ervan uit dat we het breed kunnen inzetten, hooguit met een doelgroepbeperking.”

Lege prikhallen

Intussen vaccineren ook de GGD’s door, hoewel er wederom veel foto’s verschijnen van lege prikhallen. „We hebben nog meer capaciteit dan vaccins”, vertelt Suzan Demirhan van GGD GHOR Nederland. „Het kan maar klaarstaan, voor als de levering toeneemt.” De prikgroei bij de GGD heeft die capaciteit op lange termijn ook nodig, legt ze uit. „We kwamen weken uit op 300.000 prikken, deze week willen we de 400.000 halen en volgende week staan er een half miljoen op de planning.” Uiteindelijk wil de GGD opschalen naar anderhalf miljoen prikken per week.

De problemen met de bereikbaarheid van het priktelefoonnummer lijken grotendeels opgelost. Demirhan: „Afgelopen weekend merkten we wel dat er massaal tegelijk wordt gebeld, en dan heeft elk callcenter er moeite mee.” Ze wijst erop dat de problemen wel minder worden, aangezien steeds meer mensen online hun afspraken plannen. „Ik wil niet stigmatiseren, maar de hoop is dat hoe jonger de groep wordt, hoe vaker dat gebeurt.”

Inmiddels komen meer Nederlanders aan de beurt. Zo kunnen mensen die geboren zijn in 1952 vanaf nu een afspraak bij de GGD maken, eerder dan gedacht. Dat mag ook al voor dinsdag, als ze de uitnodiging ontvangen van het RIVM. Het gaat in totaal om ongeveer 200.000 mensen die het vaccin van Pfizer/BioNTech krijgen. Eigenlijk zou deze groep pas eind april een uitnodiging en begin mei een prik ontvangen, maar door een eerdere extra levering van het Pfizer-vaccin komen ze nu al in aanmerking, aldus een RIVM-woordvoerster.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Binnenland
Coronavirus
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct