De kinderen van het gevonden gezin in Ruinerwold leefden jaren in afzondering en gingen niet naar school. Hoe schadelijk is dat? Komen ze er ooit overheen? „Er zijn meer groepen die hun kinderen aan school onttrekken.”

Politiechef van Noord-Nederland Janny Knol moest donderdagavond bij talkshow Pauw het antwoord op vragen vaak schuldig blijven. Hoe was het de kinderen vergaan, en was er sprake van seksueel misbruik? „We hebben het nu in de tenlastelegging tegen de twee aangehouden mannen nog niet meegenomen, omdat we daar ook simpelweg echt nog niets over kunnen zeggen”, moest Knol bekennen.

Lees ook: Josef B. en het gezin in Ruinerwold: Een overzicht van de feiten

Het jaar dat Apple met de eerste iPad kwam

De politie heeft, net als iedereen, vragen, veel vragen over het gezin dat begin van de week in een afgelegen boerderij aan de Buitenhuizerweg in Ruinerwold werd gevonden. Wel erkende Knol donderdagavond dat de kinderen nooit naar school gingen en slechts sporadisch de verborgen kleine ruimte van de boerderij verlieten. En dat sinds 2010.

Dat was het jaar dat het kabinet-Balkenende IV viel over het wel of niet doorgaan met een Nederlandse missie in Afghanistan. Het jaar van de Winterspelen in het Canadese Vancouver. Het jaar dat techbedrijf Apple met de allereerste iPad kwam en de inmiddels alweer gestopte Britse boyband One Direction werd opgericht. Geen scholing en negen jaar afgesloten van de buitenwereld. Wat doet dat met de zes opgesloten jongvolwassenen, die destijds tussen de 11 en 16 jaar waren? Hebben zij een onoverbrugbare achterstand opgelopen? Kunnen ze ooit nog meedoen in de maatschappij?

Over thuisscholing en isolement

Gebrek aan scholing is niet het grootste probleem, stelt Gerrit Breeuwsma, ontwikkelingspsycholoog aan de Rijksuniversiteit Groningen. „Er zijn legio voorbeelden waarbij ouders hun kinderen aan scholing onttrekken.” Hij wijst op bepaalde sekten als de amish of mormonen, die vanuit hun geloofsovertuiging hun kinderen thuis onderwijzen. Maar ook kinderen die op een te grote afstand van een school wonen krijgen soms thuisscholing. „Die kunnen prima dingen leren”, aldus Breeuwsma.

Hij plaats echter direct een kanttekening: school is meer dan taal en rekenen leren. „Omgaan met anderen en het opbouwen van sociale contacten leer je ook op school.” Veel is nog onbekend over de omstandigheden waarin de jongeren verkeerden. „Het is mogelijk dat het gezin in zijn isolement prima functioneerde. Dat weten we niet.” Relatief isolement komt vaker voor en is niet per se verkeerd, stelt Breeuwsma. „Het gaat wringen wanneer lang geïsoleerde mensen de moderne maatschappij in moeten. Dat contrast is groot en kan risico’s met zich meebrengen.”

‘Menselijk brein is veerkrachtig’

Christian Keysers, neurowetenschapper aan het Nederlands Herseninstituut, zegt dat een langdurige periode van isolatie effect heeft op ons brein, bijvoorbeeld op het spraakvermogen. „Maar in dit specifieke geval zullen de effecten te verwaarlozen zijn. De kinderen voerden namelijk onderling gesprekken en hadden tot op zekere hoogte sociale ervaringen.” Bovendien, zegt Keysers, is het menselijk brein veerkrachtig.

De afgezonderde situatie van de jongeren in Ruinerwold laat zich vergelijken met die van gevangenen. Keysers: „Als een gevangenis schadelijke effecten voor de hersenen heeft, dan zouden we daar geen mensen meer instoppen.” Bij terugkomst in de maatschappij worden ex-gevangenen intensief begeleid door een reclasseringsambtenaar. „In feite krijg je nu ook met een re-integratieprogramma te maken. Het belangrijkste is het tempo waarmee de overstap naar de moderne maatschappij wordt gemaakt. Dat moet langzaam”, aldus Breeuwsma. En het verleden is nooit helemaal uit te wissen. „De achterstand is overbrugbaar, maar littekens blijven.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Binnenland
Plus artikel gelezen
Je las zojuist een artikel.
Onbeperkt PREMIUM-artikelen lezen?

Lees nu PREMIUM vanaf € 1,15 per week. Je krijgt dan onbeperkt toegang tot al onze artikelen, video’s, columns en meer.

Probeer PREMIUM direct