Duizend of honderdduizend doden door corona? Volgende week weten we meer

In Italië kostte het coronavirus al honderden mensen het leven. FOTO EPA/FOTOGRAMMA

Nog ruim een week afwachten, dan weten we hoe de Nederlandse lockdown ‘light’ aanslaat. Dan zal ook blijken of de toename van nieuwe coronagevallen afvlakt, weten experts. De grote vraag daarna: hoeveel slachtoffers gaan er vallen?

Ooit, voor het gevoel eeuwen geleden, hadden we in Nederland zeventien miljoen bondscoaches. Nu het EK voetbal een jaar verschoven is, hebben we plots zeventien miljoen epidemiologen, virologen en doktoren. De bondscoach-pet is ingeruild voor een witte jas.

En dat levert soms onheilspellende borrelpraat op. Deze bijvoorbeeld: ‘Nederland moet rekening houden met 336.000 tot 700.000 doden en 1,8 miljoen ernstig zieken’. De berekening kwam vorige week van burgerrechten-organisatie Privacy First en was het product van wat gegoochel op de achterkant van een bierviltje - de situatie in het Chinese Wuhan werd creatief geprojecteerd op Nederland.

Experts waarschuwen voor zulk natte vingerwerk, dat vol zit met aannames en projecties en verder geen rekening houdt met alle onzekerheden. Toch noemen ook de kenners getallen waarvan de schrik je om het hart slaat. Arts-microbioloog Marc Bonten bestempelde dinsdag een aantal van 50.000 sterfgevallen als mogelijk, prominent viroloog Marion Koopmans weersprak die avond bij Nieuwsuur niet dat 40.000 tot 80.000 mensen het leven kunnen laten. Stel dat die slachtoffers de komende anderhalf jaar vallen (daarna moet er een vaccin kunnen zijn) dan gaan er in het slechtste geval wekelijks duizend mensen dood.

Die berekening is gebaseerd op het (horror)scenario dat uiteindelijk acht à negen miljoen Nederlanders corona oplopen, dat de helft van hen echt ziek wordt, en dat van die groep dan weer 1 tot 2 procent overlijdt. ,,Het kàn dat er uiteindelijk 40, 50 of 60.000 mensen overlijden”, zegt Hans Heesterbeek, hoogleraar theoretische epidemiologie (Universiteit Utrecht). ,,Maar het zou ook echt veel minder kunnen zijn. Als de sociale maatregelen werken, en daar krijgen we zo eind volgende week zicht op, als de toename afvlakt, als we zwakkeren goed weten te isoleren: dan kan het zomaar lager uitpakken. Daarbij gaat de groepsimmuniteit niet in deze eerste golf worden bereikt.”

Eind maart meer duidelijk

Ook Aura Timen van de RIVM hoopt ‘eind maart, begin april’ effecten te zien van alle restricties. En dus, vult hoogleraar Heesterbeek aan: ,,Al deze apocalyptische prognoses moet je met zakken zout leveren. We kennen gewoon niet de totale populatie coronapatiënten. Wie hebben het allemaal? Als je niet veel breder kunt testen weet je dat niet. Dus weet je ook niet wat de sterftegraad is, en kun je lastig voorspellen wat de Nederlandse gegevens zullen worden. Zo’n grove schatting gaat er bovendien van uit dat iedereen een even grote kans heeft de ziekte te krijgen en eraan te overlijden, dat is niet zo als we de kwetsbaren goed afschermen.”

Op dit moment kan er nog geen echt goede inschatting worden gemaakt, zegt ook een woordvoerder van wereldgezondheidsorganisatie WHO (eerder schatte de WHO het sterftepercentage tussen de 0,3 en 1 procent). ,,Dat kan gedurende een uitbraak sterk variëren”, stelt een woordvoerder. Mede daarom start het RIVM met een peiling onder Nederlanders, de infectieradar. Ook zullen er nog steekproeven volgen die een beter beeld moeten geven.

1000 tot 1500 doden

Ger Rijkers, als immunoloog verbonden aan de Universiteit van Utrecht en University College Roosevelt, durft een optimistische voorspelling aan: ,,Als de maatregelen die we nu nemen effect hebben, en de groei binnen een of twee weken inderdaad afzwakt, dan hoop ik dat we er met duizend tot vijftienhonderd doden wel zijn. Dat is inderdaad een vrij laag aantal: in een slecht griepseizoen komen bijna 10.000 mensen om het leven.”

Rijkers heeft er vertrouwen in dat de kwetsbare groep nu al effectief afgesloten is van de rest van de maatschappij, en daardoor goed beschermd is. ,,Vergelijk dat eens met de aanpak van de ‘normale’ griep. Als die rondwaart mogen kleinkinderen gewoon bij hun opa en oma op bezoek, met alle risico’s van dien.”

In het scenario van Rijkers komt er binnen afzienbare tijd een soort steady state, waarin het virus dus wel slachtoffers eist maar lang niet zo veel als sommigen vrezen. ,,Het gaat erom dat we de kwetsbaren blijven afschermen. Dat vereist wel een moeilijke afweging. Het is niet niks om tegen ouderen te zeggen dat ze een jaar geen bezoek mogen ontvangen. Uiteindelijk is het aan de politiek, hoe we daarmee omgaan.”

3200 doden op 1 miljard inwoners

Er is nóg een reden waarom de immunoloog niet gelooft in vele tienduizenden doden: ,,China heeft meer dan een miljard inwoners, daar zijn tot nu toe 3200 doden gevallen. Het lijkt me heel sterk als dat er in Nederland dan zoveel meer worden. En nog iets: dit is nog niet wetenschappelijk bewezen, maar doorgaans is dit type virussen vooral in de herfst en winter actief. Ik hoop dus van harte dat dat voor Covid-19 ook geldt, dat het mooi weer blijft en dat het zich daardoor snel terugtrekt.” Hoogleraar Heesterbeek wijst op een ander mogelijk lichtpuntje: ,,Wij hebben tijd die ze in China en in Italië niet hadden. Daardoor kunnen we onze zorgcapaciteit op orde brengen.”

home
net-binnen
menu