Dappere cipier

Wie is of was toch de cipier die Greet Duursma in 1944 stiekem heeft vrijgelaten uit de Blokhuispoortgevangenis in Leeuwarden? Dat vragen haar drie kinderen Riet, Sijmen en Riek zich nu al jarenlang af. Greet werd opgepakt, toen haar man Jelle wist te ontsnappen aan de Duitsers.

Wie is of was toch de cipier die Greet Duursma in 1944 stiekem heeft vrijgelaten uit de Blokhuispoortgevangenis in Leeuwarden? Dat vragen haar drie kinderen Riet, Sijmen en Riek zich nu al jarenlang af. Greet werd opgepakt, toen haar man Jelle wist te ontsnappen aan de Duitsers.

Jelle Duursma uit Heerenveen zat in het verzet. Hij en zijn maten, Klaas Leyenaar en Jan Spiekhout, werden verraden en door de Duiters opgebracht in een overvalwagen. Ze zaten achterin en spraken af dat ze er tegelijk uit zouden springen. Klaas en Jan de ene kant uit en Jelle de andere. Jelle werd in zijn arm geschoten maar wist zich na urenlang onder een regenton te hebben geschuild, in veiligheid te brengen.

In reactie hierop haalden de Duitsers Greet uit huis. Hun drie jonge kinderen Riet (12), Sijmen (10) en Riek (9) bleven achter. Met de hond. Omdat het verzet vreesde dat de kinderen gebruikt zouden worden om hun moeder aan het praten te krijgen, werd besloten dat de drie zo snel mogelijk moesten onderduiken.

Riet ging naar Jan van der Meulen en zijn schoondochter Tine in Wolvega. Zij zou de anderen pas na de oorlog weer terugzien. Riek en Symen belandden bij een boer in Terbant. Maar moesten ‘s nachts ergens anders slapen.

Intussen zat moeder Greet vast in de Leeuwarder Blokhuispoort. Na veertien dagen werd ze uit haar cel gehaald door een cipier. Sijmen: ,,Hij zei ‘niks zeggen' en nam haar mee naar de poort. Daar vertelde hij: ‘Bij die lantaarnpaal staat een fiets, die pak je en dan fiets je naar de volgende lantaarnpaal. Daar staat een vrouw met een fiets te wachten. Je fietst achter haar aan en je zegt niks'.''

,,Mijn moeder vroeg nog snel ‘en jij dan?' Toen zei hij ‘dit was mijn laatste dienst. Ik ga me omkleden en verdwijn'.'' De Duursma's hebben nooit kunnen achterhalen wie die dappere cipier was. ,,We hopen dat het nog een keer bekend wordt, om hem of zijn familie te bedanken.''

Riek en Sijmen werden met hun moeder herenigd. Ze belandden uiteindelijk op de boerderij van Anne en Hendrik Hazenberg in Rotstergaast. Daar zagen ze ook hun vader weer. Na de oorlog gingen ze gewoon terug naar hun oude huis in Heerenveen. Hoewel gewoon, het bleek in de tussentijd helemaal te zijn leeggeroofd. Zelfs het speelgoed van de kinderen was verdwenen. Gelukkig had een bevriende groenteboer wat van hun meubels naar de zolder van de huishoudschool gebracht, zodat ze toch nog een paar vertrouwde spullen terugzagen.

Riet en Sijmen Duursma, Heerenveen



Opgetekend door Marja Boonstra



Tien cipiers voor de Blokhuispoort gevangenis in Leeuwarden.

Foto Verzetsmuseum Friesland