'Ze denken dat het afgelopen is, en dat is het nu!'

Het is Engeland niet gelukt om de finale te bereiken van de World Cup, zoals het WK daar genoemd.

En dat wilden de Engelsen zo vreselijk graag, nadat het land meer dan vijftig jaar geleden die prestatie leverde. En nog won ook, op de eigen vertrouwde Britse bodem, in het eigen Wembley stadion.

De wedstrijd die niemand wil spelen

Het mocht in 2018 niet zo zijn. It’s all over. Rest de wedstrijd die niemand wil spelen, het duel om de derde plaats. In de groepsfase was België-Engeland een draak van een wedstrijd doordat beide landen al geplaatst waren voor de achtste finales. En nu is het weer een potje van eigenlijk niks. België kan de beste prestatie (vierde in 1986) overtreffen, Engeland moet het weer vier jaar doen met de herinnering aan 1966. We kijken met de teleurgestelde Britten terug naar die glorieuze dagen.

Engeland heeft zijn zaakjes op het ‘eigen’ WK in 1966 uitstekend voor elkaar. Het speelt elke wedstrijd op Wembley, al begint het allemaal weinig veelbelovend met een 0-0 gelijkspel tegen Uruguay. Na bescheiden voorstellingen in de groepsfase tegen Mexico en Frankrijk, overigens wel met twee keer een 2-0 overwinning, weet de wereld het wel: Engeland wordt in elk geval géén wereldkampioen.

Het loopt anders. In de kwartfinale wordt, weer via een middelmatige prestatie, met 1-0 gewonnen van Argentinië. Portugal is de laatste horde op weg naar de eindstrijd, maar dat is andere koek. De Portugezen zijn door het WK gedaverd met spectaculaire zeges. Zoals tegen de verrassende Noord-Koreanen in de kwartfinale. Met 3-0 achter en dan naar een 5-3 zege met liefst vier doelpunten van Eusebio. Daar kan Engeland met geen mogelijkheid tegenop, zo wordt alom gedacht. Eusebio scoort wel tegen Gordon Banks, met een strafschop. Dat gebeurt acht minuten voor tijd, als het al 2-0 voor de Engelsen staat. Deze wedstrijd is de wedstrijd van Bobby Charlton die met twee doelpunten zijn land naar de finale schiet. Eusebio’s tranen van verdriet staan menigeen nog in het geheugen gegrift.

De Tweede Wereldoorlog ligt nog maar twintig jaar terug

De laatste horde is een loodzware: West-Duitsland. De ploeg van bondscoach Helmut Schön heeft indruk gemaakt met een paar klinkende resultaten zoals en 5-0 tegen Zwitserland en een 4-0 tegen Uruguay. In de halve file is afgerekend met de Sovjet Unie. De Duitsers hebben van hun regering de strikte opdracht gekregen zich beleefd te gedragen tijdens het toernooi in Engeland. Het land wil verdere goodwill kweken nu de Tweede Wereldoorlog nog maar twintig jaar terug ligt. De Duitse spelers houden zich er keurig aan, de sympathieke aanvoerder Uwe Seeler voorop.

Dat verandert in de finale niet, terwijl daar toch alle reden voor is. Duitsland begint sterk aan de wedstrijd en neemt al snel de leiding door een doelpunt van Helmut Haller. Lang genieten van de voorsprong kunnen de Duitsers echter niet. Zes minuten later kopt Geoff Hurst de gelijkmaker achter keeper Hans Tilkowski. De aanvaller van West Ham United schrikt er een beetje van en maakt een raar hupje. ,,Dat heb ik veel terug gezien’’, verklaart hij tientallen jaren later, ,,en blijf dat een idioot gezicht vinden.’’ Hurst beseft nog niet dat het de grootste dag in zijn voetballeven zal worden. Daarvoor moet hij wachten tot de verlenging.

Die komt er namelijk. Martin Peters, ploeggenoot van Hurst bij de Hammers net als aanvoerder Bobby Moore, zet Engeland twaalf minuten voor tijd op 2-1, waarna heel Engeland alvast feest begint te vieren. In de allerlaatste minuut krijgen de Duitsers nog een vrije trap. Ze zetten alles op alles en de bal belandt door een woud van lichamen in het Engelse strafschopgebied uiteindelijk bij verdediger Wolfgang Weber. Die passeert Banks: 2-2.

De Engelsen steken de handen de lucht in: doelpunt

In de verlenging wordt vervolgens geschiedenis geschreven. Door Geoff Hurst, door grensrechter Tofiq Bahramov en door BBC-commentator Kenneth Wolstenholme. Na elf minuten schiet Hurst. De bal caramboleert via de onderkant van de lat op de doellijn, of er achter, en stuit het veld weer in. Daar kopt Willy Schulz het leer over zijn eigen doel: corner. De Engelsen steken de handen de lucht in: doelpunt. De Duitsers schudden hun hoofd en handen om aan te geven dat de bal de doellijn niet heeft gepasseerd. Hans Tilkowski kijkt vanonder zijn merkwaardige pet (de wedstrijd wordt ‘s middags in zonneschijn gespeeld, vandaar), onzeker in het rond.

Scheidsrechter Gottfried Dienst uit Zwitserland geeft aanvankelijk de hoekschop, maar de Engelse spelers bewegen hem ertoe toch even zijn grensrechter Tofiq Bahramov aan de zijlijn te consulteren. Er volgt een kort onderhoud. De linesman uit de Sovjet Unie (hij komt uit de deelrepubliek Azerbeidzjan) knikt heftig en wijst naar het midden: doelpunt.

Over deze treffer is ontzettend veel gezegd en geschreven, het is het meest controversiële doelpunt uit de WK-historie. De Duitsers gruwen nog van Das Wembley-tor. Wetenschappelijk onderzoek van de beschikbare televisiebeelden heeeft veel later aangetoond dat de bal nog zeker tussen de drie en zes centimeter verder had moeten vallen om in zijn geheel de doellijn te passeren. In 1966 was er echter nog geen doellijntechnologie en moesten grens- en scheidsrechter beslissen. Veel is gespeculeerd over de beweegreden van Bahramov om de goal toe te kennen. Het Russische lijden onder de Duitse inval tijdens de oorlog werd er zelfs bij gehaald. Bahramov zelf verklaarde later dat hij het niet heeft kunnen zien. Hij verkeerde, zo zei hij, in de veronderstelling dat de bal via het net terug het veld in was gestuiterd. En dus kende hij de treffer toe. Eén ding is zeker: Tofiq Bahramov verwierf wereldfaam, want wie weet nog dat de andere grensrechter in die finale Dr. Karol Galba uit Tsjechoslowakije was?

Dan schiet Hurst snoeihard raak

Engeland is op weg naar de titel. Duitsland is moegestreden, maar heeft zich naar de opdracht beleefd gedragen en het doelpunt sportief geaccepteerd. In de allerlaatste minuut van de verlenging breken de Engelsen nog eens uit. Geoff Hurst komt op de linkerflank aan de bal en steekt het veld in de lengterichting over. Voor hem ligt een zee van ruimte. Hij heeft tijd om te na denken. Wat hij dacht, vertelde hij jaren nadien. ,,Ik was zeker van plan op doel te schieten, maar wel zo hard dat als het schot niet op doel zou zijn de bal heel ver weg in de Wembley-tribunes zou verdwijnen. Om tijd te winnen, want ik wist dat het bijna afgelopen was.’’

Hurst is net het strafschopgebied binnengetrokken als hij met links uithaalt. Kenneth Wolstenholme, tv-commentator van de BBC, is nog nooit op een gedenkwaardige uitspraak betrapt. De keurige Engelsman komt eigenlijk niet veel verder dan het ingehouden en obligate it’s a goal, wat alle kijkers ook kunnen constateren. Nu ziet hij ineens aan de overkant supporters op het veld lopen. En dan zegt Wolstenholme: ,,And here comes Hurst. He’s got… Some people are on the pitch. They think it’s all over.’’  Dan schiet Hurst snoeihard raak. Wolstenholme: ,,It is now.’’

Geoff Hurst is de enige speler tot vandaag die in een WK-finale drie doelpunten maakte. Het leverde hem in eigen land de status van legende op. Hij is dan ook geridderd en ‘Sir Geoff Hurst’. Tofiq Bahramov is in Azerbeidzjan een grootheid, het nationale stadion is naar hem genoemd en er staat van hem een standbeeld in Bakoe. Kenneth Wolstenholmes historische uitspraak They think it’s all over, it is now is een begrip in Engeland geworden. De BBC maakte tussen 1995 en 2003 een populair tv-programma met de titel They think it’s all over. Het was een satirische spelshow met veel sportsterren als voetballer Gary Lineker, snookervedette Steve Davis, topcricketer Phil Tufnell, tennisser Boris Becker en atleet Linford Christie.

Nooit had een WK-finale zoveel historische impact als juist deze, met Engeland als winnaar. En dat kan deze keer hooguit derde worden. Als het al langs de Belgen komt.  

Toon reacties

Mis niets van het regionale nieuws. Ontvang onze dagelijkse nieuwsupdate, helemaal gratis.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement