Waarom de oranjekoek het buiten Friesland slecht doet

Oranjekoek: typisch Fries gebak. Zozeer zelfs, dat het buiten de provincie nauwelijks te koop is. Hoe komt het dat ons geliefde gebak de slag met de Limburgse vlaai heeft verloren?

Oranjekoek. Elke Fries is opgegroeid met dit machtige gebak. Een lichte anijssmaak, sinaasappelsnippers door het deeg (daar komt de naam vandaan), amandelspijs, roze glazuur en daar weer bovenop: crème (dat is de echte), of slagroom. Als er iets te vieren valt, grijpen Friezen al snel terug op dit lekkers, van oorsprong bedoeld voor bruiloften en dat soort feestelijkheden.

Niet buiten Friesland

Maar probeer buiten Friesland eens oranjekoek te scoren. Dat valt niet mee.

In Friesland is de oranjekoek het domein van ambachtelijk opererende bakkers. Buiten Friesland zijn er misschien negen van zulke bakkers die zich aan de oranjekoek wagen: drie in Groningen, evenzoveel in Amsterdam en verder nog in Zuidlaren, Leiden en Barneveld.

Dat weten we van Tryntsje Nauta, de fotografe die enkele jaren geleden alle oranjekoeken van alle ambachtelijke bakkers, ook die buiten Friesland dus, op de foto zette voor haar kunstproject Oranjekoek - aangekocht door het Fries Museum.

Ze heeft zich flink in het onderwerp verdiept, maar waarom de oranjekoek het buiten Friesland slecht doet? Geen idee eigenlijk. ,,Miskien troch de smaak”, speculeert ze. ,,Anys. Miskien dat minsken dat net sa wend binne.”

Uitzonderingen

Echte Bakker Van der Veer uit Barneveld hoort bij dat handjevol bakkers van buiten Friesland dat oranjekoek maakt. Net als bij de meeste andere komt dat door een Friese achtergrond. Jaap en Aukje van der Veer kwamen 27 jaar geleden van respectievelijk Sint Jacobiparochie en Mûnein) naar Barneveld.

En de Van der Veers verkopen aardig wat oranjekoek. Doorgaans aan Friezen om utens, die uit de wijde omtrek hun winkel weten te vinden. Op Koningsdag en dat soort hoogtijdagen verkoopt het echtpaar wel eens kleinere stukjes. ,,Want minsken fine it faak wol hiel machtich”, zegt Aukje van der Veer. ,,Hiel oars as de measte oare soarten gebak, dy binne folle loftiger.”

De kans dat een niet-Fries langsgaat bij een Limburgia of een Multivlaai is desalniettemin stukken groter. ,,Ik denk dat de oranjekoek de slag met de vlaai al lang verloren heeft”, zegt Evert-Jan van Egteren.

Hij is sales manager bij Royal Steensma te Leeuwarden, leverancier van bakkersingrediënten, onder andere voor de oranjekoek. De oranje of sinaasappelsnippers die door het deeg worden gedraaid komen uit Franeker. ,,Die worden nergens anders gemaakt.”

Toch, denkt Van Egteren, is de smaak van oranjekoek minder algemeen dan die van bijvoorbeeld vlaai. Zo blijft oranjekoek een streekproduct. ,,Ook niet erg toch? Dat is juist de charme.”

Geef uw favoriete oranjekoekenbakker door!

Dit is het eerste artikel in een serie. De Leeuwarder Courant is op zoek naar de beste oranjekoek. U kunt uw favoriete oranjekoekenbakker opgeven via www.lc.nl/oranjekoek. De dertig meest genomineerde bakkers gaan door naar de proeverij in het atrium van het LC-gebouw op 12 september. Op de LC-nazomerfair te Oentsjerk wordt op 17 september de winnaar bekend gemaakt.

Toon reacties

Mis niets van het regionale nieuws. Ontvang onze dagelijkse nieuwsupdate, helemaal gratis.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven