Oranjekoek als onderwerp in de kunst

Oranjekoek kan onderwerp zijn van kunst, zoals de foto’s van Tryntsje Nauta leren. Zij ging langs bij alle oranjekoekenbakkers. Of is oranjekoek zelf misschien kunst?

Tryntsje Nauta, fotografe te Leeuwarden, had vier jaar geleden haar eigen manier om de oranjekoek tot kunst te verheffen. En een goede reden.

,,It hie foar my alles te krijen mei de Fryske identiteit”, zegt ze. ,,Ik wenne doe yn Berlyn, en siet dêrfoar yn Amsterdam. Ik miste de oranjekoeke. Dat gefoel hie foar my alles mei Fryslân te krijen.”

'Enige echte oranjekoek bestaat niet'

Ze zette er een paar op de foto, en realiseerde zich dat elke bakker zijn eigen oranjekoek maakt – met zijn eigen recept, en vooral zijn eigen manier van decoreren. De manier waarop ze crème of slagroom, de eventuele stukjes chocola en al dan niet geconfijt fruit op het canvas van glazuur draperen. Ook dat zegt iets over identiteit: ,,De iennige echte oranjekoeke bestiet net, mar mei syn allen ha wy der wol in byld fan.’’

Dus trok Nauta erop uit, voor een kunstproject dat kortweg Oranjekoek heet. Ze ging langs bij alle bakkers in Friesland die nog hun eigen oranjekoeken bakken – en de meeste daarbuiten.

Al die oranjekoeken fotografeerde ze op exact dezelfde manier, in een tot fotostudio omgebouwd busje: recht van boven. Soms nog een heel gepriegel om de oranjekoeken stukje voor stukje op de witte plaat te leggen die voor elke foto de achtergrond vormde. Zo maakte ze 178 foto’s bij 93 bakkers. Als het even kon van elke bakker met de crème-variant en die met slagroom.

Opmaken en versieren vooral mannenwerk

Nauta’s fascinatie voor de oranjekoek is ook van visuele aard, want je bent fotograaf of niet. De geometrische patronen waarmee al die bakkers hun oranjekoeken versieren en die juist van bovenaf gefotografeerd zo mooi tot hun recht komen: dat maakt van de oranjekoek haast een vorm van volkskunst. ,,It is dekoraasje, it hat ek te krijen mei tegeltablo’s.”

Het opmaken van die koeken moet een enorm priegelwerk zijn. Des te opmerkelijker dat het ronduit mannenwerk is. ,,Seker foar 90 prosint.”

Dit project zegt ook iets over de krimp. Sinds Nauta haar road trip maakte, zijn er zeker twee bakkers verdwenen, en met hen hun unieke recepten en decoraties. Hoeveel zijn er over tien, twintig jaar nog over?

Boek en expositie

Haar project blijft. Oranjekoek is vastgelegd in een prachtig vierkant boekje en een reeks grootformaat foto’s, waarvan er negen zijn aangekocht door het Fries Museum. De foto’s werden ook geëxposeerd in het Fotomuseum Den Haag – curator Wim van Sinderen komt uit Friesland.

Vier jaar later kijkt Tryntsje Nauta er met plezier op terug. ,,En ik wit dat guon bakkers der ek mear oranjekoeken troch ferkocht ha.”

De Leeuwarder Courant is op zoek naar de beste oranjekoek. U kunt uw favoriete oranjekoekenbakker opgeven via www.lc.nl/oranjekoek.

Dit is het derde artikel in een serie. De volgende aflevering gaat over het debat: crème versus slagroom. Wat heeft uw voorkeur en waarom? Reacties naar oranjekoek@lc.nl.

Toon reacties

Mis niets van het regionale nieuws. Ontvang onze dagelijkse nieuwsupdate, helemaal gratis.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven