Opgraving naar kunst onder verdwenen kerk

In de kelder van de gesloopte kerk in Oud Beets wordt binnenkort gegraven naar schilderingen van kunstenaar Jaap van der Meij.

Het begon in 1963 met een bijzonder verhaal en zo eindigt het straks ook. De al jaren leegstaande kerk van het piepkleine dorp Oud Beets kwam destijds in gebruik als atelier van beeldhouwer Jaap van der Meij.

Noors sprookje

In de kerkzaal werkte hij aan ruig uitziende kunstwerken, terwijl hij de keldermuren beschilderde met afbeeldingen van een Noors sprookje. Het moet een opvallend fluorescerend geheel zijn geweest.

Het kerkgebouw kende toen al een tragische historie. Lokale adellijke families hadden in de negentiende eeuw een ouder godshuis op deze plek laten slopen. Ze bouwden er een imposant pronkgebouw in renaissancestijl voor terug.

Onnodig, want de kerkende bevolking richtte zich op Beetsterzwaag en later Nij Beets, terwijl Oud Beets te weinig inwoners telde. Vol zat de kerk nooit en na 1957 waren er geen diensten meer. Aan onderhoud werd te weinig gedaan.

Bouwval

Toen Van der Meij er kwam, was de kerk bouwvallig. Een bliksemflits deed er in 1967 nog een schepje bovenop en liet de spits naar beneden kletteren. Ondanks de brand die hierop volgde, leden de tientallen robuuste betonnen kunstwerken in de kerkzaal geen schade. De verwaarlozing van het gebouw nam echter wel steeds onrustbarender vormen aan.

In 1986 besloot het kerkbestuur noodgedwongen om het gebouw af te breken. Van der Meij verhuisde een jaar later naar Spanje, waar hij in 1999 zou overlijden.

Daarmee lijkt de geschiedenis van de kunstenaar en zijn kerk een voltooid hoofdstuk, maar voor kunstprojectleider Hanneke Heerema is de kous hiermee niet af. ,,De kerkkelder is er nog en de schilderingen op de muren zijn mogelijk bewaard gebleven.’’ Zij kent verschillende verhalen van mensen die de muurkunst nog hebben bewonderd.

Kunst herleven

Heerema werkt met Tresoar en andere instanties al geruime tijd aan een project om Friese Wederopbouwkunst te laten herleven onder een breed publiek. Ze speurt naar de kunst en herinneringen van Van der Meij, die in Friesland talrijke opvallende beelden naliet.

In samenwerking met museum Opsterlân start zij begin maart een ondergronds onderzoek op de oude kerklocatie. Gemakkelijk is het niet, ,,want de kelder is volgestort met het puin van de kerk.’’ Bovendien gaat het om een archeologisch waardevolle plek. Voor de begeleiding is dan ook hulp van bureau RAAP ingeroepen.

Het is nadrukkelijk de bedoeling om de bevolking te betrekken bij de zoektocht. In de omgeving zijn inmiddels oproepen verspreid: ,,Iedereen, jong en oud, die wil helpen dit project te verwezenlijken is van harte welkom.

Helpende handen

Bij de opgravingen zijn échte helpende handen hard nodig. Voor het stevige werk, maar ook voor het smeren van de broodjes en zetten van koffie. Ook welkom zijn verhalen en feiten over Jaap van der Meij van mensen die hem gekend hebben.’’ Wie zin heeft, kan zich melden bij het museum.

Hoewel zijn naam misschien niet bekend meer is, werpen vele Friezen geregeld een blik op het werk van Van der Meij. Denk bijvoorbeeld aan kunstwerk De Starter in de Leeuwarder wijk Nijlân, Heilige Grond bij de Burgumermar en De Loerbol, die nu nog in Brabant staat, maar mogelijk naar Ameland komt.

Toon reacties

Aanmelden LC-nieuwsbrief

Blijf op de hoogte van het belangrijkste nieuws