Het dossier Mata Hari

Zo’n 150 spionagedossiers van de Britse geheime dienst MI5 zijn de afgelopen maand online gezet. Het is een onderdeel van een groot project van de National Archives rond de Eerste Wereldoorlog, die een eeuw geleden begon. Zo topgeheim was het allemaal niet meer, maar het is boeiend om (digitaal) in die verkleurde bestanden te snuffelen, die soms enkel door plakband aan elkaar blijven zitten.

Twee van de mappen (KV 2/1 en KV 2/2) bevatten allerlei aardige weetjes over Mata Hari, de vrouw die in 1876 in Leeuwarden geboren werd als Margaretha Zelle. Ze had zich opgewerkt tot danseres van naam en in 1917 is ze in Frankrijk geëxecuteerd, omdat ze van spionage voor de Duitsers werd beschuldigd. De mappen kunnen al sinds 1999 worden ingezien, maar nu hoef je er niet langer voor naar Londen te reizen.

In 1916 was ze in Engeland gearresteerd en een tijdlang verhoord. Daarnaast heeft MI5 zich beziggehouden het het verzamelen van talrijke krantenknipsels over de reislustige spionne. Veel systeem zit er niet in de knipselmappen, daarom bladeren we er doorheen en lichten we er aardige weetjes uit.

1. ‘Zij danste in haar cel’

Beschrijving uit de Daily Express, 1921 ,,Mata Hari was van joodse afkomst, maar was protestant geworden en tijdens haar eerste dagen in de gevangenis weigerde ze met de nonnen te spreken en was ze openlijk vijandig jegens hen, behalve tegen Zuster Marie, die de enige was die met haar mocht spreken.’’

,,Zuster Marie was een van de twee nonnen die Mata Hari naar het vuurpeloton begeleidden. De dag voor de executie was Mata Hari erg somber, en Zuster Marie zei haar: ‘Je moet voor ons dansen. Je moet je kunst niet vergeten.’ Dus in die stenen cel, op blote voeten, heeft Mata Hari gedanst voor een publiek van drie nonnen en al dansend vergat ze de dag van morgen, juist zoals Zuster Maria het wilde. Die nacht sliep ze vredig en de volgende ochtend vroeg werd ze doodgeschoten.”

2. ‘De erfenis zal een illusie zijn’

Handgeschreven brief ondertekend door John McLeod uit Velp. MI5 identificeert hem als de voormalige echtgenoot van Mata Hari, Rudolph McLeod en de vader van hun dochter Jeanne Louise, roepnaam Non. Geschreven op 18 november 1917. Mata Hari was op 15 oktober van dat jaar doodgeschoten.

,,Vanmorgen schreef ik een uitgebreid rekest aan den Minister van Buitenlandsche Zaken, om voor mij een onderzoek te willen instellen of er ook iets van Mata Hari’s bullen is overgebleven voor Non, maar lieve hemel, de verbinding met Frankrijk is ook al zo onmogelijk dat het wel maanden duren zal voordat er antwoord op komt. Daarbij de ontzettende herrie in Frankrijk…”

,,Maar als er ooit een prachtgelegenheid in de

Mis niets van het regionale nieuws. Ontvang onze dagelijkse nieuwsupdate, helemaal gratis.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven