Eerste ontsnapping uit gevangenis met helikopter was in 1991 in Leeuwarden

Een plan om met een helikopter te ontsnappen uit de gevangenis in Roermond is woensdag door de politie verijdeld. Leeuwarden had in 1991 de Nederlandse primeur met deze vorm van ‘prison break’.

Spectaculaire ontsnapping

,,De helikopter was er ineens en was ook binnen twintig seconden weer verdwenen'', vertelde Marwei-directeur Hans Merkus in de Leeuwarder Courant van 19 februari 1991.

Zijn gevangenis was de middag ervoor het toneel geweest van een spectaculaire ontsnapping: de eerste keer in Nederland dat een gevangene er per helikopter tussenuit kneep.

Het ging om een 42-jarige Turkse gedetineerde, die slechts vijf weken eerder tot tien jaar gevangenisstraf was veroordeeld wegens drugshandel.

Belgische gedetineerde greep zich vast aan heli

Tegen half zes ’s middags liep de man op de luchtplaats, toen er tot de schrik van de bewakers een kleine helikopter op het sportveld van De Marwei landde. De gevangene stapte er direct in en meteen daarna vloog het toestel weg. Het was secondenwerk.

Een 35-jarige Belgische medegevangene zag zijn kans schoon en probeerde mee te liften. Hij paste alleen niet meer in de tweepersoonsheli en greep zich vast aan het onderstel. Op 5 meter hoogte liet hij los en viel hij naar beneden op de luchtplaats. Hij raakte niet gewond.

(Klik hier voor een luchtfoto van De Marwei uit die tijd)

De politie trof de - gestolen - helikopter een half uur later aan op het vliegveldje bij Drachten. Van de 42-jarige vuurwapengevaarlijke man en zijn piloot ontbrak vrijwel elk spoor. De politie wist alleen dat ze er vermoedelijk op een bromfiets vandoor waren gegaan.

Afsluiten van luchtplaatsen ging in tegen ‘kwaliteit van detentie’

De gebeurtenis leidde tot ophef in Nederland. Staatssecretaris Aad Kosto van Justitie kreeg kritische vragen vanuit de Tweede Kamer. Zo was eerder uit een oefening gebleken dat een goed georganiseerde ontsnapping per helikopter door de bewakers niet tegen te houden zou zijn. Waarom waren er geen maatregelen genomen?

Volgens Justitie was de kans op dit soort ontsnappingen heel klein, omdat alleen gevangenen met veel geld dit konden doen. Bovendien zou het afsluiten van luchtplaatsen veel geld kosten en zou dit ingaan tegen de ‘kwaliteit van detentie’. ,,Als je mensen tijdens hun detentie voortdurend in een kooi zet, komen ze terug in de maatschappij met een bepaalde mate van verkniptheid'', zei een woordvoerster van Justitie tegen de LC.

De toenmalige extra beveiligde afdeling van De Marwei had overigens een kleine, afgesloten luchtplaats voor vluchtgevaarlijke gevangenen, maar die werd om humanitaire redenen nauwelijks gebruikt. Alleen gedetineerden die zich binnen de gevangenis hadden misdragen, werden er gelucht.

Ontsnapte gevangene en piloot bleven spoorloos

Het zoeken naar de ontsnapte man en de piloot bleef vruchteloos. Een dikke maand na de ontsnapping meldde de LC dat de man mogelijk na een auto-ongeluk in Istanbul in coma zou zijn geraakt. Justitie kon dat toen niet bevestigen.

Ook de vermoedelijke piloot verdween van de radar. Hij was een Brit en had ongeveer tien lessen gehad in de Hughes 300-helikopter bij een bedrijf uit Emmer-Compascuum. De leerling-piloot liet zich daar na de ontsnappingsvlucht nooit meer zien.

Update

Auke Zeldenrust, schrijver van het boek Dorp achter tralies over De Marwei, stuurde een aanvulling:

,,De Turk heeft zijn ontsnapping met de helikopter in zijn vaderland groots gevierd. Hij is daar als een held onthaald en gaf vele interviews. Een van de kranten drukte zijn vluchtverhaal in stripvorm af, in drie tekeningen (die ook in mijn boek staan). De Turk knipte de strip uit, plakte die op een kaart en stuurde die naar de Marwei met daarop de tekst: Dank voor de goede zorgen. Hij vertelde de Turkse journalisten ook nog dat de directeur van de bajes zelf hem op het idee had gebracht door in de media te verkondigen dat ‘niemand uit de Leeuwarder gevangenis kan ontsnappen tenzij je een vogel bent’. Nou, dan word ik toch een vogel, vertelde de Turk trots aan het journaille. Later is de man voor hetzelfde delict, grote drugstransporten, opgepakt en in de zwaarst beveiligde gevangenis van Istanbul opgesloten.’’

Toon reacties

Mis niets van het regionale nieuws. Ontvang onze dagelijkse nieuwsupdate, helemaal gratis.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven