Droog, droger, droogst

De groene grazige weide is verworden tot een bruine dorre savanne waar koeien niks te vreten vinden. En aardappelplanten staan er ‘brún, nuver en mâl’ bij. Wat zijn de effecten van de aanhoudende droogte op boerenbedrijven? Een ronde langs de velden.

Koeien vreten de wintervoorraad al op

‘As ik mei de fyts oer it lân gean, rinne de bannen fêst yn de skuorren. It is soarchlik.’’ Biologisch boer Sicco Hylkema laat zien wat het effect is van de voortdurende droogte. Zijn landerijen bij Oudega (SWF) bestaan uit een laag kleigrond op veen. ,,Dy boppeste klaailaach is sa drûch dat dy hielendal loslit. It binne blokjes dêr’t ik de hân tusken stekke kin.’’ De laatste dagen viel er 10 millimeter regen. ,,De boel is opfrist.’’ Maar echt zoden aan de dijk zet het niet. ,,Dêr is wol mear foar nedich.’’

De weide oogt nog verrassend groen, maar te vreten voor zijn 125 melkkoeien is er niet. Er groeit niks meer. ,,De kij plúzje wat yn it lân om. Ik ha se al oan de kuil. It begjint te knipen.’’ Boeren in de Zuidwesthoek zijn aan het rekenen geslagen, zegt Hylkema. ,,Hoefolle foer as sy noch sitten ha en hoefolle as sy bykeapje moatte.’’ Zelf gokt hij erop dat er nog wel wat komt. Met een weersomslag binnen twee weken zou het gras weer gaan groeien en kan hij met een beetje geluk nog maaien in september. ,,Mar dan moatte wy wol knap wetter krije.’’ Dat is nodig voor het gras, maar zeker ook voor de maïs. Zonder regen begint de maïsplant niet aan kolfsetting.

Zeshonderd kilo zaad voor de dode savanne

Bij Ronnie van Daatselaar in de Weperpolder bij Oosterwolde is het nog een tikje erger. Hij boert op zandgrond en zijn 48 hectare grazige weiden zijn verworden tot een gele, dooie savanne. ,,Er groeit niks meer, de koeien staan op stal en krijgen kuil en maïs.’’ Eerst deed hij zijn honderd melkkoeien ’s avonds als het wat koeler was nog naar buiten. ,,Maar met een half uur stonden ze allemaal weer in de stal. Dat dooie gras vinden ze ook niks aan.’’

De Stellingwerver boer levert melk voor Weide Weelde en moet 180 dagen in het jaar zijn dieren buiten laten grazen. Ook de zestig stuks jongvee staan inmiddels in de stal en vreten van het winterrantsoen. ,,Vorig jaar was het heel groeizaam, toen hebben we heel veel extra voer kunnen maken.’’ Van Daatselaar heeft 600 kilo graszaad besteld. ,,Zodra het begint te regenen, ga ik doorzaaien.’’ Hij hoopt dat met een plens water het grasland weer aan de praat te krijgen is. Grootste zorg is nu de maïs. ,,Die staat te verdrogen.’’ Normaal is de twaalf hectare die hij heeft staan genoeg om de koeien in de winter van krachtvoer te voorzien. Zo niet, dan moet hij dat duur aankopen. Ook de prijzen van bijproducten als perspulp zijn hoog.

Foto: Rens Hooyenga

Mager en minder, maar nog geen drama

Akkerbouwer Lieuwe Dijkstra in Anjum wil niet negatief zijn. Lagere opbrengsten van zijn 125 hectare akkerbouwgrond betekenen niet gelijk dat akkerbouwers een desastreus jaar draaien. De prijzen kunnen nog veel goed maken. Maar: ,,It is wol yn, yn, yn en yn drûch.’’ Het loof van de pootaardappelen had hij nu normaal geklapt. Maar om de knollen zo lang mogelijk de kans te geven om te groeien, heeft hij kunstmest gespoten en laat hij de planten nog maar even staan. Echt florissant zien die er niet meer uit: ,,Brún, nuver en mâl.’’

Dijkstra lottert ze elke week, hij kijkt hoeveel aardappelen aan een plant zitten en hoe dik ze zijn. ,,Se groeie noch wol, mar fierstente stadich. Oars soenen se no oan de maat wêze.’’ Hij verwacht een opbrengst die tweederde is van die van vorig jaar. Bij de uien is het heel wisselend. Tijdens het zaaien was er genoeg vocht, maar op sommige plekken zijn de planten niet opgekomen. ,,De stimming op de sipelmerk is wol goed.’’ De bieten dan? ,,Drûch.’’ Kan het nog herstellen als er water komt? Resoluut: ,,Nee.’’ Dijkstra liet gisteren de combine komen om de 30 hectare gerst te oogsten. Met kleinere korrels dan normaal en dus minder kilo’s.

Foto: Jan Spoelstra

Toon reacties

Mis niets van het regionale nieuws. Ontvang onze dagelijkse nieuwsupdate, helemaal gratis.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement